Hoe vaak hoor je het mensen niet zeggen: “Zo ben ik nu eenmaal”. Zowel op het werk, als thuis. Maar is het wel zo goed? Afgelopen week hoorde ik hier een opdrachtgever als ook een klant hierover met betrekking tot haar partner.
Deze overtuiging kan een hoop ontspanning, maar juist ook extra spanning of zelfs destructie geven. Zowel in teams op het werk, als ook thuis met je dierbaren. Hoe kun je er dan het beste mee omgaan? Neem hier een kijkje.
Het mooie ervan is dat het een vorm van zelfacceptatie kan zijn, als je het tegen jezelf of anderen zegt en accepteert: je tekortkomingen, je schaduwkanten, je nare gewoontes; ze mogen er allemaal zijn, want ze zijn er toch. Hoe heerlijk is het dit volledig aanwezig te laten zijn, zonder dat er ook maar iets van je zelf hoeft te veranderen. Zo ben ik nu eenmaal. Stel je eens voor: volledig onvoorwaardelijke zelfacceptatie. Ik krijg er nu al lucht van als ik het opschrijf.
Zelf-compassie en zelf-vergeving zijn prachtige spirituele waarden om na te leven. Zoals we onder andere in het Boeddhisme zien. Te vaak geven mensen zichzelf de kous op de kop. Grondlegger Hal Stone, van de ‘Psychology of Selves & Voice Dialogue’ vertelde me letterlijk bij mijn opleiding in the USA, dat de innerlijke criticus in het ego van mensen zeer sterk vertegenwoordigd is in Nederlanders, cultureel-historisch gevoed vanuit het calvinisme. Maar niet alleen in Nederlanders, want het is een ego-passagier die in ieder van ons huist. Het is het geweten dat je scherp houdt en maakt dat je openstaat voor feedback en daarvan zichtbaar leert. Maar in veel gevallen, zoals bij het ‘imposter-syndroom’, zit hij te vaak op je nek en sabelt je met negatieve zelfkritiek neer. Dan vergroot het onnodig je onzekerheid en knabbelt aan je zelfvertrouwen.
In díe gevallen is zelf-compassie als balsem voor je ziel en kun je beter jezelf een kus in plaats van een kous op de kop geven.
“Van kous naar kus op de kop”
Maar, is het ook oneindig goed?
En gaat zelf-compassie soms niet ten koste van compassie voor de ander en je naasten zoals we in Christendom, Jodendom en Islam terugzien?
Het lelijke van de ‘zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie’ is, dat het juist ook interacties met anderen kan polariseren en zelfs kan leiden tot destructief en levensgevaarlijk gedrag.Eén van mijn opdrachtgevers liet weten in een reorganisatie te zitten, waarbij nieuwe competenties geëist worden. Niet alleen inhoudelijk goed in je werk zijn en blijven, maar nu ook intercollegiale goed kunnen samenwerken. Eén teamlid die er al 30 jaar werkt, vindt dat hij zich allang bewezen heeft en hem niets verteld hoeft te worden over hij moet werken. Hij kent immers de klappen va de zweep.
Toen hem gevraagd werd ook backoffice activiteiten te leren, kwam hij in verzet. Hij deed al jarenlang alleen front-office activiteiten en hij vond dat hij dat goed deed en doet. In tegenstelling tot wat sommigen collega’s zagen. Toen de algemeen directeur hem op wees om toch back office activiteiten te leren (om de continuïteit te borgen bij afwezigheid van collega’s), stak hij zijn middelvinger op en zei: dit ga ik niet doen en dit kan ik niet veranderen, want zo ben ik nu eenmaal. Door het verzet werd ook de sfeer grimmiger in team door zijn norse blikken en cynische opmerkingen en maakte het minder sociaal veilig voor anderen zich te delen.
Een andere klant liet me weten dat ze altijd voor haar partner heeft gezorgd vanuit een zorgzame moederrol. Dat deed ze ook op haar werk en verloor bakken energie waardoor ze even overspannen thuis kwam te zitten. Op het moment dat ze haar zoon en man vroeg om zelf de eigen troep op te ruimen, zelf af te stemmen om de gezamenlijke auto te gebruiken en andere verantwoordelijkheden te nemen, kwamen ze in verzet. Ze kreeg verwijten en kwaadheid naar haar toe geslingerd. Toen vroeg ze haar partner vriendelijk of hij dit wilde veranderen, waarop hij zei: “zo ben ik nu eenmaal…” Haar reactie was: “dan moet ik misschien maar mijn koffers gaan pakken”.
Het gevaar van sterke identificatie met zo-ben-ik-nu-eenmaal is dat je je geestelijke grafsteen geschreven hebt. Je hebt je vast gebeiteld met de rotsvaste overtuiging dat je je niet meer hoeft te ontwikkelen of veranderen. Dit, terwijl verandering één van de weinige zekerheden zijn. Een rivier, een boom, een sterrenstand verandert. Continu. En wij als mensen niet? Zijn en blijven mensen dan altijd helemaal hetzelfde?
Nee, je lichaam verandert continu. Je geestelijke gesteldheid en persoonlijke- en professionele ontwikkeling ook. Dus je bént nooit helemaal dezelfde. Want verandering is een constante.
Mensen verzetten zich alleen tegen verandering en natuurlijke ontwikkeling op het moment dat het hun eigen ego-belangen schaadt, zoals bijvoorbeeld hun gemakzucht, privilege, macht, geld of roem. En dat is precies wat gebeurde in beide casussen.
De ‘zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie’ wordt zo een vrijbrief om maar te doen laten hoe het jezelf het beste uitkomt, ook al gaat dat ten koste van je medemens. Je staat niet meer open voor constructieve kritiek die je groei en ontwikkeling als mens juist kunnen bevorderen. Je zegt misschien ‘ja’, maar je doet ‘nee’. Je polariseert meer met anderen. Waar is dan de compassie naar de ander?
Gebruik het
Wanneer en hoe helpt de zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie? Als je vindt dat je het zelf nooit goed genoeg doet.Zeg het tegen jezelf als je te veel negatieve zelfkritiek praktiseert en accepteer dat niet alles perfect hoeft te gaan. Dat je fouten mag maken om van te leren. Vertel jezelf dat je onderweg bent, net als een rivier en dat het okay is zoals het nu is.
Laat het los
Laat het los als je te vaak kritiek van meerdere mensen krijgt die echt wel hout snijden. Sta open en vraag door naar de constructieve kritiek om van te leren om een beter en prettiger mens te worden, ook voor de ander.
Kan of wil je het niet, dan mag dat natuurlijk ook. Maar kies er dan voor om uit het contact te stappen waar je niet meer mee matcht. Zodat je jezelf kunt zijn zonder een ander tot last te zijn.
Wat als een ander het blijft zeggen
Confronteer de ander met de effecten van deze uitspraak. Geef de gevolgen voor jezelf van zijn of haar gedrag aan voor jezelf. Als die het blijft zeggen en niet openstaat voor verandering, overweeg dan om (tijdelijk) er van weg te gaan. Misschien wordt het gemis zo groot gevoeld, dat iemand wel wil veranderen en nieuw en open voor zichtbare ontwikkeling terugkomt. Of niet, en dan is van elkaar wegblijven beter dan bij elkaar blijven. Zowel qua werk, als thuis.
Immers, soms is het laf voor een ziel om te gaan, maar soms om te blijven (Peter Delahay).
Ik wens je gedoseerde wijsheid om de volgende keer om te gaan als je deze uitspraak weer eens voorbij hoort komen.
Martin
© 2026: Martin Thoolen
#persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #ego #ziel #soul #spirit #awarenessatwork #martinthoolen
