Is dat zo? Wat zij je zelf nu antwoorden?
Een vraag, die als stelling en boektitel geopperd is in een boek van Rutger Bregman.
En wat zou ik dan in alle eerlijkheid zeggen? Een vraag die mij een tijd bezighield.
Want de afgelopen jaren lijkt het er toch op dat de samenleving, en dus wij als individuele mensen tezamen, eerder wat grimmiger, meer polariserend, radicaler, agressiever en verdeelder met elkaar omgaan. Niet alleen bij wereldleiders of leiders van invloedrijke organisaties, maar ook als buren met elkaar in de straat, of op de weg in het verkeer of zelfs in je eigen familie. ‘Car-rage’ is zo’n fenomeen waar decennia geleden geen sprake van was. Een gebrek aan deugdzaamheid lijkt bij velen van ons te heersen. Bovendien stelt de schrijver, als dappere voorvechter van waarheid, juist veelvuldig zaken aan de orde die niet deugen.
En natuurlijk willen we graag geloven dat de meeste mensen deugen. Dat geeft een positief geluid in deze donkere tijd en dat positivisme hebben we juist nodig. In essentie geloof ik ook dat de meeste mensen deugen, wat je verderop in dit artikel ziet. Maar het komt lang niet altijd vanzelf. De positieve zienswijze voedt een universeel verlangen naar vrede wat wij mensen uiteindelijk ‘deep-down’ allemaal in ons dragen: geluk en vrede in ons leven én met elkaar ervaren. Want we creëren immers zelf onze werkelijkheid met de gedachten waar we vanuit gaan.
Als eerste is het van belang hoe je ‘deugen’ definieert. In de basis goedhartig en vriendelijk van inborst zijn, of overwegend goede intenties hebben, of een goed moreel kompas hebben om mensen vriendelijk en niet vijandig te bejegenen, of feitelijke gedragingen en keuzes maken die goede- en geen schadelijke gevolgen voor anderen hebben? Zo kun je bijvoorbeeld goede intenties hebben (en in die zin ‘deugen’), maar in je gedrag toch keuzes maken die vijandig of schadelijk zijn voor anderen (‘niet deugen’). Bovendien wordt ‘goed’ of ‘slecht’ verschillend waargenomen en geïnterpreteerd door mensen. Dus wat de ene goed vindt, kan de andere fout vinden, gevoed vanuit de normen en waarden waaraan iemand hecht. En wat een groot goed in de ene tijd of beschaving, is verderfelijk in een andere-.Dus zo zwart-wit is het niet.
Laten we gemakshalve ervanuit gaan dat ‘deugen’ alle daadwerkelijke genoemde facetten omarmt: een goed moreel kompas, goede intenties, oprecht vriendelijk en niet vijandig of agressief, en uitend in concrete gedragingen en keuzes die anderen niet schaden, maar goed doen en een goed gevoel geven.
Ten tweede is het maar net de vraag vanuit welk perspectief je naar ‘deugen’ kijkt. Er zijn drie universele krachten te onderscheiden die een verschillend licht werpen op ‘deugen’, namelijk: ego, ziel en spirit (of: universeel bewustzijn). Krachten die uitgebreid en gegrond toegelicht worden in het boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap – voor effectiever werken, zinvol leven én een betere wereld’.
Een manier van kijken naar je ego, is als een autobus waarbij sommige passagiers het stuur van je overnemen, vaak zonder dat je het doorhebt. Zoals je ziet in ‘The Psychology of Selves & Voice Dialogue’ van Hal & Sidra Stone waar ik in de USA in opgeleid ben. Zo heb je bijvoorbeeld een innerlijke ‘pleaser’ die in de behoeften van anderen wil voorzien; een ‘perfectionist’ die voor schoonheid in de vorm en kwaliteit gaat; een ‘pusher’ die output en kwantiteit levert; etc.
Vaak willen we de mooie- en constructieve ego-passagiers laten zien van ons ego, omdat die sociaal-wenselijk of qua werk goed scoren en leveren ons erkenning, geld en waardering op. Alleen zitten in ons allemaal ook schaduwkanten die als een duveltje uit een doosje kunnen komen. Zeker wanneer je deze schaduwkanten nooit hebt leren kennen, herkennen en erkennen. Zo kun je heel lang lief geweest zijn, maar iemand zo het bloed onder je nagels vandaan halen, dat er plots een destructieve kant uit de aanhangwagen van je bus komt en even het stuur van je overneemt. En voor je het weet gedraag je je verbaal, non-verbaal of fysiek agressief. Deug je dan? Op dat moment simpelweg niet.
Structureel ‘deugen’ op ego-niveau doe je als je je schaduwkanten hebt leren kennen en gedoseerd hebt weten te integreren. Of zoals Carl Jung zei: “Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.”
“Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.”(Carl Jung)
Vrijwel iedereen, incluis ikzelf, word geboren met een aantal natuurlijke talenten en trauma’s die je met je zielenbagage meebrengt en verder opdoet gedurende je leven. Talenten om te ontplooien en uit te drukken, en trauma’s en negatief karma om op te lossen en te helen. Als je dat doet, dan wordt het leven zinvoller en lichter en deug je fundamenteel. Waarom, omdat continue zelfreflectie en -ontwikkeling, compassie en vriendelijkheid de natuurlijke boventonen zijn gaan voeren.
Als je echter dit proces niet aangaat (zoals dat je de schuld van ongenoegen bij anderen legt), dan herhaal je vaak je gedragspatronen en ontwikkel je je niet echt fundamenteel. Of sterker nog, als je negatieve- of destructieve daden vanuit trauma’s en negatieve gedachten blijft herhalen, bouw je juist negatief karma op. Je daden en keuzes versterken juist vijandigheid of schaden anderen. Er is dan sprake van een zielsregressie i.p.v. -progressie en dan deug je structureel vaker niet, dan wel.
En hoeveel mensen gaan hier werkelijk mee aan de slag wat maakt dat ze eerder deugen?
Een universele oerkracht van waaruit alles voortkomt en naar toe gaat, kun je ‘net als vele andere benamingen ook, spirit’ noemen. Het is een kracht die alles met alles verbindt, waarbij alles gelijkwaardig bestaat. Op dit niveau bestaat geen oordeel. Er zijn alleen maar keuzes en gedragingen vanuit vrije wil die leiden tot bepaalde consequenties. Eenvoudigweg om zelf van te leren.
Deugen als uiting van een oordeel bestaat hier niet. Alleen maar vreedzame co-existentie. Op dit niveau zijn we met onze individuele- of collectieve diversiteit, allemaal dezelfde, allemaal een ‘mens’. Of zoals de Maya-Indianen vroeger zeiden bij wederzijdse begroetingen: “In-Lakesh”, wat betekent: ‘ik ben een andere jij en jij bent een andere ik’.
Dan leef je in harmonie en vrede met jezelf en elkaar. Als we allemaal hier vanuit meer zouden leven en werken, dan zouden we allemaal in zekere zin deugen. Ik geloof in essentie dat alle mensen ook allemaal zo zijn en in beginsel deugen. Ik ben het in die zin helemaal eens met de auteur.
Alleen historische, emotioneel pijnlijke zielservaringen, ongeheelde trauma’s en te veel ego hebben mensen besmet en gesepareerd van deze innerlijk mooie natuur. Zowel individueel als collectief, als groep, natie of volk.
Ik weet eerlijk gezegd niet hoeveel, en of de meeste mensen deugen of niet, want ik heb daar volgens de gegeven definities geen uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Ik weet wel dat de herhaling van oorlogen, conflicten, grote- en kleine ruzies in alle geschiedenissen voortkomen uit: te veel ego en/of onverwerkte- of niet geheelde zielenpijn. Zowel individueel als collectief bij naties en volkeren.
“Alle oorlogen, conflicten, grote- en kleine ruzies in alle geschiedenissen komen voort uit te veel ego en/of onverwerkte- of niet geheelde zielenpijn”
Mijn hartgrondige wens is dat iedereen deugt, maar dat komt naar mijn idee niet vanzelf. Daar moeten we iets voor doen. En dat ligt niet alleen bij onze leiders, maar bij ieder van ons. Dus ook jij. Ik zeg daarmee niet dat je niet deugt. Integendeel. Maar ik denk wel dat ieder van ons, en daarmee samen, meer kunnen deugen. Waardoor het fijner leven en samenleven wordt.
“We moeten iets doen om meer te deugen”
Het vraagt dat je jezelf regelmatig onder loep blijft nemen en daar nooit mee stopt of denkt mee klaar te zijn. De volgende stappen kunnen helpen om meer of weer te deugen:
1. Sta open voor constructieve feedback over jezelf en neem dat ter harte als vele mensen hetzelfde over je zeggen, ook al is het niet leuk. Luister en kijk naar jezelf, juist dan.
2. Kijk naar je eigen gedragingen (verbaal, non-verbaal en fysiek) en kijk of dat anderen schaadt of geschaad heeft en leer daarvan anders te doen.
3. Leer de schaduwkanten van je ego kennen, erkennen en in balans te brengen.
4. Ga je zielenpijn aan en heel je kleine- of grote trauma’s (die ieder van ons heeft). Als je oprecht milder, vergevingsgezinder bent geworden en meer leeft en werkt vanuit je hart, vanuit liefde en vrede, dan is dat daar deels bewijs van.
5. Maak ruimte en keuzes die je natuurlijke talenten meer aan het licht brengen.
6. Leef en werk meer vanuit spirit: vriendelijkheid, compassie, vergevingsgezindheid, nieuwsgierigheid en dialoog.
Als je dit doet, dan voorspel ik dat we inderdaad een wereld maken waar de meeste mensen deugen.
Een hartverwarmende groet, Martin
© 2026: Martin Thoolen
#demeestemensendeugen #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue # ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
