Je kunt het onkruid wel wieden, maar als je de wortels niet aanpakt, dan komt het terug. Net als te veel negatieve werkdruk.
Afgelopen week gaf ik als business psycholoog hierover een in-company workshop bij de organisatie CINX als IT-ondersteuner voor allerlei markten en de zorg. Het belang van gezonde werknemers/professionals die duurzaam inzetbaar zijn, staan hoog bij hen in het vaandel. En daarmee ook het zelf effectief omgaan met werkdruk en stress.
Veelal wordt naar de oppervlakte gekeken hoe je negatieve stress kunt uitbannen, zonder daarbij de wortels aan te pakken. Waardoor negatieve stress blijft bestaan en niet zelden leidt tot burn-out en dure re-integraties.
In mijn jarenlange onderzoek ben ik erachter gekomen dat er echter vier niveaus zijn die bepalend zijn of iemand onderuitgaat of staande blijft bij veel werkdruk. Zoals je in het onderstaande model over ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’ uit het gelijknamige boek terugziet:
1: Omgeving: gedoseerde werkdruk en efficiënte werksystemen
2: Gedrag & vaardigheden w.o. stress-management & timemanagement
3: Ego & de ego-bus
4: Bezieling
© 2022: Model Persoonlijk Inspirerend leiderschap
Déze workshop over ‘Persoonlijke ontwikkeling & Werkdruk’ was gericht op de invloed van je ego en ziel op werkdruk. Zoals bij ego onder andere de onderschatte rol van de drie P’s: de innerlijke Pleaser, Pusher en Perfectionist die als ego-passagiers in je ego verantwoordelijk zijn voor topprestaties, maar in overmatige zin ook voor burn-out. Ego-management is ‘key’. En wat te denken van zielloos of overbevlogen bezieling? Of, ingrijpende zielservaringen die onder je huid kropen en nog steeds zorgen voor een structurele energielek? Of, dat je ziel niet meer past op de plek waar je nu werkt?
Na korte stukken theorie werden deelnemers met korte vragenlijsten uitgenodigd naar hun eigen ego en bezieling te kijken. En dit vervolgens met een collega uit te wisselen. Wat ontstond was wederzijdse inspiratie en verdieping met een uitnodiging tot een praktisch vervolg. En dit is wat ze teruggaven na afloop:
“Drs. Martin Thoolen nam ons mee in een sessie over ziel en ego. Over wat je drijft, waar je soms in vastloopt, en hoe je daar bewuster mee om kunt gaan. Geen zweverig verhaal, maar juist verrassend praktisch en confronterend herkenbaar. Precies zoals we het graag zien”.
Wil jij je team of organisatie ook fundamenteel gezond houden en talloze ziektekosten besparen?
Misschien dit dan iets voor jou/jullie: https://martinthoolen.com/service/in-company-services/
Je bent natuurlijk welkom voor een vrijblijvende oriëntatie. Hartelijke groet, Martin
© 2026
#timemanagement #werkdruk #stressmanagement #duurzameinzetbaarheid #reintegratie #teamspirit #teamcoaching #teambuilding #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
In de afgelopen 35 jaar dat ik tientallen time-managementtrainingen en duizenden coachings hierover verzorgde, zag ik hoeveel tijd verloren gaat door tijdsverslinders. En hoe je snel extra tijd maakt door je tijdsverslinders effectief te managen.
Wat zijn 10 veel voorkomende tijdsverslinders en hoe pak je die effectief aan?
1. “EVEN IETS DOEN”
“Even” is misschien wel één van de grootste tijdsverslinders. Of het nu iemand anders is die aan je vraagt of je ‘even’ iets kunt doen voor hem of haar. Of dat je zelf denkt dat je ‘even’ iets kunt oen.
In het eerste geval neem je misschien eerst de taak ter overweging en zeg je iets later of je het kunt combineren met je andere werkzaamheden, later, of niet.
In het tweede geval ga je realistischer, of liever nog ruimer, de tijd plannen die je echt denkt nodig te hebben om de taak te voltooien.
2. BESLUITELOOSHEID EN UITSTELGEDRAG
Zeker als je tegen een taak opziet of er geen zin in hebt, kun je op z’n minst twee dingen doen. Ten eerste kun je met een makkelijke, niet al te lange, taak starten voordat je met de moeilijke- begint. Zo kom je sneller in een workflow, die het vervolgen van een moeilijke taak makkelijker maakt. Ten tweede kun je de ‘kookwekker-techniek’ toepassen. Zet de kookwekker op 20 minuten en geef je jezelf de ruimte dat je na 20 minuten mag stoppen en de taak later verder oppakt. Vaak zie je dat je zo de smaak te pakken hebt, dat je graag door wilt gaan met de moeilijke taak.
3. TE VEEL ACTIVITEITEN TEGELIJK WILLEN DOEN (IN-EFFECTIEVE MULTI-TASKING)
Multi-tasking is een talent, maar ook een valkuil. Voor je het weet ben je aan het hagelschieten en verdeel je je energie op een ineffectieve manier waardoor alle taken waar je mee bezig bent langer duren. Blijf daarom focussen op een afgebakende taak en zorg bij afleiding van andere taken dat je ‘stop’ tegen jezelf zegt en jezelf terugbrengt naar die ene taak.
4. TE VEEL EN TE LANG MET AFLEIDINGEN BEZIG
Mensen die binnen komen lopen, gebeld worden, zelf bezig gaan op ‘social media’ terwijl dat niet nodig is, met privézaken bezig zijn, zoals boodschappenlijstjes maken of feestdagen voorbereiden. Afleidingen genoeg. Maar ze kunnen je wel afhouden van effectief werken en een enorme energielek geven.
Wat dan van je gevraagd wordt is discipline toepassen en ‘door zure appel heen bijten’. Discipline is misschien een woord wat je verafschuwt, zeker als je iets moet doen waar je geen zin in hebt. En tegelijkertijd biedt het je de oplossing en bovenal opluchting als je je taak later toch voltooid hebt. Probeer het eens uit en wat vaak helpt is dat je met jezelf afspreekt dat je je achteraf beloont met iets leuks.
5. TE VEEL INTERRUPTIES (ZAAGTAND-EFFECT)
Als je met een lastige taak bezig bent en je wordt meermaals gestoord,dan moet je telkens weer opnieuw opstarten om in de taak te komen waar je mee bezig was. Dit geeft een zaagtand-effect, waardoor je veel tijd kwijtraakt. Wat je kunt doen is voorafgaand aan je taak aangeven dat je alleen bereikbaar bent in een bepaald tijdvak als het zeer urgent én belangrijk is en anders later. Soms helpt een tijdelijk niet storen bordje. Geef wel aan wanneer je wél bereikbaar/beschikbaar bent.
6. CONTINU INSTANT REAGEREN OP BERICHTEN (APPS/EMAILS)
Zet geluidssignalen uit op je app en email zodat je niet afgeleid wordt. Bekijk, beantwoordt of maak inkomende- en uitgaande berichten gegroepeerd maximaal 3x per dag.
7. ONVOLDOENDE GRENZEN STELLEN
Geef aan dat het je nu niet uitkomt of een extra taak nu niet kan combineren met de huidige taken die je moet doen. Overleg hoe of wanneer het anders kan. Durf onaardig gevonden te worden, wat voor de innerlijke pleaser vaak een hele kluif is.
8. GEEN EFFECTIEVE PRIORITEITEN STELLEN
Begin de week of dag met een overzicht van taken die je als eerste dient te doen. Gebruik daarbij wat urgent en wat belangrijk is. Urgent is het moet deze week, vandaag of deze minuut gebeuren. Belangrijk is wat je wederzijds acceptabele en realistisch overeengekomen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn.
9. NIET EFFECTIEF PLANNEN
Plan realistisch activiteiten in je agenda. Plan voor- en na-bereidingstijd rondom activiteiten die ook tijd opeisen, zoals meetings. Zorg dat je voldoende rustmomenten op de lange termijn inplant. Plan minstens 20% lucht per dag i.v.m. onvoorziene zaken. Plan tussenactiviteiten in om eindplan bijtijds te halen.
10. ONVOLDOENDE DELEGEREN
Delegeren kost in het begin wat meer tijd omdat je iemand op weg moet helpen, maar het levert zeeën van tijd op termijn.
Kortom, ‘manage’ deze tien cruciale tijdsverslinders en je hebt snel bakken tijd over.
Veel plezier en een tijdloze groet, Martin
Loop je desondanks toch vast en blijf je te veel negatieve werkdruk ervaren? Dan is er wat anders wat je kan helpen. Zie: https://martinthoolen.com/service/coaching-vitaliteit-duurzame-inzetbaarheid/
© 2026: Martin Thoolen
#timemanagement #werkdruk #stressmanagement #duurzameinzetbaarheid #reintegratie #teamspirit #teamcoaching #teambuilding #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue # ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
Ken je dat, sportteams die beter presteren als ze de geest te pakken hebben. Zelfs als ze minder capabel in cijfers, kwaliteit of aantal lijken dan hun opponent. Hoe zit dit eigenlijk met je eigen bestuur, management- of directieteam, je afdeling, team of organisatie waarin jij werkt? En wat is dat, teamspirit en hoe maak je dat wat tot magische resultaten leidt?
Teamspirit is een collectief gevoel van trots, loyaliteit en verbondenheid binnen een groep, wat leidt tot wederzijds vertrouwen en een sterke bereidheid om samen te werken en elkaar te ondersteunen.
Onderzoek naar teamspirit toont aan dat een sterke teamspirit leidt tot betere prestaties, hogere productiviteit en meer werknemerstevredenheid, mede dankzij factoren als psychologische veiligheid, open communicatie en gedeelde doelen.
Om teamspirit te bevorderen is het cruciaal om vertrouwen en wederzijds respect te kweken, teamleden te betrekken bij besluitvorming, successen gezamenlijk te vieren, en te investeren in sociale activiteiten en teambuilding.
Veel teambuildings en teamcoachings zijn gericht op het verhelderen van instrumentele teamdoelen en teamrollen (zoals de diverse kleuren van de teamleden die overigens ook polariserend kunnen uitpakken). Dat heeft bij sommige teams en leiders wel degelijk tot waardevolle resultaten geleid, maar lang niet altijd. Waarom?
Omdat lange-termijn-visie, een realistische strategie en concrete op rationalisatie daarvan, functionele rolonduidelijkheid tussen teamleden, ineffectieve- en tijdrovende overleggen, onuitgesproken irritaties of wantrouwen, angst, eigen belang of status, onder of boven de oppervlakte, bleef bestaan.
Zo liet een oud-collega teamcoach ooit aan mij weten dat bij de evaluatie van zijn teamtraject voor een Raad van Bestuur werd gezegd: ‘we hebben mooie inzichten opgedaan, maar we vertrouwen elkaar nog steeds niet’.
In de afgelopen drie decennia dat ik veel teams in organisaties in- en outdoor heb begeleid, viel me op dat duurzaam succesvolle teams denken, voelen en handelen vanuit ‘spirit’. Lijkt zweverig, maar dat is het niet met de concrete definities, praktijkvoorbeelden en oefeningen die je terugvindt in mijn boek: ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’. Bovendien laat ik je nu zien met tien kenmerken hoe Teamspirit concreet handen en voeten krijgt waardoor je met meer plezier en effectiviteit samenwerkt wat leidt tot grotere resultaten voor het team én je organisatie.
Wanneer tillen teamleden elkaar op? Hier volgt geen uitputtende lijst, maar wel een lijst van tien wezenlijke kenmerken die tot teamspirit en groter resultaat leidt, in dien dit toegepast wordt. Teamspirit wordt realiteit als alle teamleden:
Als teamleden of leiders onvoldoende aan deze kenmerken kunnen of willen voldoen, dan saboteren ze bewust of onbewust de oprechte en daadwerkelijke team- of organisatiespirit. In dat geval moet afscheid genomen durven te worden van leiders en mensen die dit (nog) niet kunnen of willen waarmaken.
Uit onderzoek blijkt ook dat heterogene teams het beste werken. Uit alle teamrol-theorieën of kleurspecificaties geldt dat er grofweg drie teamrollen wenselijk zijn voor een optimaal team: conformers (volgers/meelopers), mediators en non-conformers (die kritisch tegenover de besluiten of het beleid zijn). Als al deze rollen in niet te extreme mate ingevuld worden, heb je in potentie een ideaal team. Van belang is dat alle stemmen werkelijk gehoord worden en een plek in de eindbesluiten krijgen. Hierdoor is er ook een breed draagvlak voor de besluiten en de koers die het team of de organisatie wil varen.
Om een tipje van de sluier op te lichten, wil ik graag één van de tien genoemde kenmerken om teamspirit te realiseren, toelichten. Zo krijg je een idee hoe je concreet handen en voeten geeft om meer teamspirit te generaliseren.
Wat houdt dit eigenlijk in? Respectvol en transparant communiceren met elkaar. Het betekent dat je zelf als leider of teamlid:
Onlangs gaf ik weer een teamtraject, dit keer aan een directie van een organisatie die als nieuw team onder andere de verbinding wilde versterken en meer teamspirit wilde ontwikkelen. Een handig instrument daarbij als gedragsvaardigheid is het effectief en respectvol feedback geven en ontvangen. Maar ben je er dan? Is dat afdoende? Vaak niet! Want er is nog iets anders.
Transparantie betekent niet dat je alleen in je gedrag en sociale vaardigheid laat zien dat je respectvol communiceert. Je kunt je weliswaar netjes, sociaal vaardig, beleefd of politiek correct gedragen, en dan ander toch grandioos, een hufter of bitch vinden. En vergis je niet in dat laatste. Je gedachten hebben namelijk onbewust een enorme impact op de ander ook al gedraag je je correct. Waarom? Energie volgt gedachten.
“Energie volgt gedachten”
Mensen zijn niet alleen gedragingen, het zijn eerder energievelden die een veel grotere impact hebben dan alleen met hun gedrag. Dus als je goed denkt over de ander, dan straal je dat uit en juist dát energieveld doet iets met de ander. Die voelt veiligheid, voelt je ware nieuwsgierigheid en voelt je oprechte toenadering. Maar zo ook andersom. Je kunt je sociaal vaardig gedragen, als je je ook maar een greintje slecht over iemand anders denkt, dan straal je ook dát uit. Instant voelt de ander zich minder snel veilig bij je, gaat eerder twijfelen aan je woorden en je intenties, omdat ze iets anders bij je voelen. En dan heb je geen transparantie communicatie, omdat er verborgen gedachtes meedoen in de communicatie. En dan wordt de communicatie een ‘self fulfilling prophecy’. En zo ben je schepper van je eigen werkelijkheid. Maar het anders, omdat je schepper bent.
Bijvoorbeeld, wanneer je je gedachten verandert en laat opkomen vanuit spirit: met nieuwsgierigheid voorbij je oordeel, positiviteit opzoekend en benadrukkend, en accepteert en vergeeft dat de ander en jezelf negatief dacht over elkaar. Dan wordt teamspirit realiteit.
Immers, als je niets te verbergen hebt, en eerlijk bent, dan kan ware verbinding met de ander tot stand komen. Omdat licht- en schaduwkanten beiden hun plek krijgen, transparant.
“Als je niets te verbergen hebt, en eerlijk bent, dan kan ware verbinding met de ander tot stand komen”
Een uitdagende vraag in dit licht is: Als iedereen je gedachten zou kunnen lezen, zou je dan hetzelfde blijven denken? Ga er eens een dag vanuit dat dit kan en kijk hoe je dan zelf anders gaat denken. Betrap je je zelf op negatieve gedachten over de ander en jezelf. Wat geeft een fijner gevoel als je anders denkt over de ander en jezelf? Waarvoor zou je je schamen als iedereen zou kunnen zien hoe je werkelijk van binnen denkt? Wat zou je dan anders doen? Probeer het eens uit, juist bij de mensen die je mijdt en frictie kunnen opleveren in contact met hen.
“Als iedereen je gedachten zou kunnen lezen, zou je dan hetzelfde blijven denken?”
Zo vertelde één van de directieleden, dat bij de aansturing van haar eigen mensen ze tegen onder andere twee medewerkers aanliep die al 20 jaar hun koninkrijk hadden opgebouwd. Vanuit die informele machtspositie veroorloofden zij zich soms dominant en cynisch grappend gedrag naar anderen wat, incluis haarzelf als nieuwe manager, afstootte. Haar neiging was om deze twee mensen te vermijden en ze bleef wat negatief over hen denken. Er was meer afstand ontstaan door haar eigen gedachten en oordelen over hen.
Na de eerste trainingsdagen had ze de moed verzameld om met deze twee medewerkers apart in gesprek te gaan. Ze benoemden wat ze hun gedrag moeilijk vond, hoe dat kwam en wat haar oprechte verlangen was, waarbij ze ook haar kwetsbaarheid deelde: ‘ik ben ook zoekende in hoe ik jullie het beste kan benaderen en in jullie waarde kan laten’. De hemel ging een stukje open in hun contact en verborgen vijandigheid maakte plaats voor vriendelijkheid.
In het hierboven genoemde voorbeeld zie je dat teamspirit niet alleen een directieteam kan versterken, maar ook de onderliggende lagen en daarmee ook de organisatie als geheel. Stel je voor dat alle leiders, bestuursleden, Mt-leden meer vanuit spirit handelen en communiceren. De impact en spin-off van teamspirit van een bestuur, directieteam of managementteam voor de hele organisatie kan dan immens zijn.
“Teamspirit van het bestuur of de directie leidt tot organisatiespirit”
Waar kan teamspirit toe leiden?
Maatwerk-teamtrajecten die teamspirit activeren, kunnen leiden tot de volgende reacties die ik onlangs mocht ontvangen:
Wil jij met je team of organisatie ook een stap verder gaan dan reguliere teamcoachings en daadwerkelijk teamspirit activeren? Neem dan hier een kijkje:
https://martinthoolen.com/service/teamcoaching/
© 2026: Martin Thoolen
#teamspirit #teamcoaching #teambuilding #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue # ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
Tijdens mijn ontdekkingsreizen over de wereld ontving ik inspiratie uit onverwachte ontmoetingen met mens en natuur die ik graag met je deel. Soms moet je (ver) weggaan om dichterbij te komen. Deze keer: ‘Hoe golven aan ervaringen je verder brengen’.
Jaren geleden was ik tijdens mijn eerste sabbatical op een gegeven moment beland in Bali, Indonesië. Ik was al een paar maanden onderweg en ik probeerde een beetje uit te vogelen voor mezelf wat reizen doet en wat het je kan brengen. Kort of lang, reizen kan je werk en leven radicaal inspireren en verder brengen. Kijk maar.
Wat maakt deze lange reis zo anders dan anderen? Ik kon het eigenlijk niet goed verwoorden. Maar na een paar maanden reizen in allerlei landen kwam in Bali vanuit mijn gevoel het beeld van een golf op. Eigenlijk reizen we altijd. Bij een korte of een langere reis, reizen we minuten, uren, soms weken of maanden. En elk reis van de ene naar de andere dag, van de ene plek naar een andere plek, van de ene mens naar de andere mens, …
En het voelde iedere keer weer als een nieuwe golf. Een nieuwe golf van ervaringen. En als je dacht dat die voorbij was, dan kwam er weer een golf aan ervaringen. En als je dacht dat die voorbij was, dan kwam er weer een golf aan ervaringen. Onophoudelijk als de zee of oceaan die aan blijft spoelen. En, ik hoefde er niet over na te denken. Het gebeurde gewoon vanzelf, van nature.
Dus ik werd eigenlijk overspoeld met golven van ervaringen, waardoor het oude steeds meer op de achtergrond raakte. Het oude leven en werken in Nederland in die tijd, de oude situatie daar, de zorgen die me daar bezig, of beter gezegd, soms bezet hielden.
En tegelijkertijd raakte ik overspoeld door zoveel nieuwe golven, alsof het oude een vorig leven was geworden. Ik werd zo gewassen met nieuwe ervaringen, dat ik niet meer wist hoe ik het oude op een oude manier moest blijven voortzetten. En dat kon dus ook niet meer.
Eng?
Niet meer weten hoe ik mijn leven en werk nieuw zou oppakken als ik terug zou komen in Nederland?
Nee. In vertrouwde erop dat de golven me van iets ouds, wat niet meer paste, los hadden gemaakt. Ik vertrouwde erop dat nieuwe ontmoetingen met mensen en natuur een nieuwe vitale impuls gaven om een fris leven en nieuwe wijze van werken te maken.
Eng werd het alleen als ik even ging denken. Maar bij golven denk je niet, die doen gewoon hun natuurlijke werk.
“Maar bij golven denk je niet, die doen gewoon hun natuurlijke werk”
Als je de natuurlijke golven volgt, dan brengen ze je verder af van wat verleden was, wat je niet meer dient, of wat je mogelijk ooit pijn heeft gedaan. Vooral als je de golven in jezelf laat door-bewegen, zonder erover na te denken. Gewoon zelf naar de achtergrond laten ebben op een eigen tempo. Net als dat de tijd alle wonden heelt.
En golven aan ervaringen kunnen je verder brengen. Waar naartoe dan?
Naar een nieuwe, frisse manier van leven en werken. Naar een diepere versie van je werkelijke zelf die nú helemaal past. Door nieuwe ontmoetingen met mensen, nieuwe inzichten die spontaan opkomen, nieuwe natuurervaringen, zoals een boswandeling of wandeling in het park. Kortom, nieuwe reizen hoe kort of lang ook.
Al die reizen en golven aan ervaringen staan in het teken van één grote zielenreis hier op aarde. Want, van wieg tot graf kun je denken aan vijf existentiële opgaven of verlangens die je verder brengen en de ervaringen zinvol kunnen maken. Deze vind je terug in mijn boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap – voor effectiever werken, zinvolleven én een betere wereld’.
Wat zijn die vijf opgaven of verlangens dan?
1. Diepgevoelde ervaringen opdoen om te groeien naar een oprecht, waarachtig en vreedzaam mens.
Dat gebeurt als je ook lering haalt uit de golven aan ervaringen en dat toepast in je nieuwe manier van leven of werken. Anders geeft de kosmos je vroeg of laat eenzelfde of ergere ervaring om aan te leren, totdat je geleerd hebt.
2. Je eigen onafhankelijkheid en eigenheid ontwikkelen.
Doen, zeggen en kiezen waar je met je hart en ziel achterstaat.
3. Je zielenpijn helen.
Waarmee je ballast achterlaat en waardoor je lichter vooruitgaat.
4. Je zielenvreugde leven.
In je leven en werk doen wat je instant blij maakt en vreugde geeft.
5. Je oorspronkelijke talenten en dromen tot leven brengen.
Waardoor het werk en leven meer betekenis voor je krijgen.
Als je de golven aan ervaringen in je leven of werk ten dienste stelt van deze vijf levenstaken, dan wordt het leuker, effectiever, lichter en zinvoller.
1. Wat wil je als golven in de tijd laten meenemen wat je nu niet meer dient?
Denk aan contact met negatief gedragende mensen; negatieve gedachten over anderen; negatieve gedachten over jezelf; of zorgen over de toekomst.
2. Wat wil je als golven tot je laten komen wat je nu meer dient?
Denk aan contact met positief gedragende mensen; positieve gedachten over anderen; positieve gedachten over jezelf; dromen over de toekomst.
3. Reis wat vaker en ga soms wat langer van huis.
Laat je verrassen door het nieuws wat je opvalt of tot je komt.
Ik wens je dat golven aan ervaringen je leven en werk natuurlijk verrijken.
Van Harte, Martin
#wereldinspiraties #worldinspirations #reisverhalenmartinthoolen #travelstoriesmartinthoolen #spirit #synchroniciteit #synchronicity #firstnations #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #spiritedpersonalleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching
Martin
© 2026: Martin Thoolen
Iedereen kan erin trappen: ‘denken dat je meer bent dan een ander’. Jij net zo goed als ik. Vooral als je een maatschappelijk leidinggevende positie hebt: als regerings-, politiek-, geestelijk-, bedrijfsleider of als VIP, maar ook als manager, (spiritueel) leraar, coach, trainer of goeroe. Ik zie het overal, ook bij mijzelf.
Waar komt het vandaan? Hoe herken je het? Wat zijn de effecten en hoe stap je er overheen? En wat als je er bij de ander mee te maken krijgt. Hoe ga je ermee om? En hoe maak je een werkelijk gelijkwaardige harts-verbinding waardoor de wereld om je heen direct beter wordt? Op het werk en privé.
Tijd om deze sluier van hoogmoed eens op te lichten: om echte liefde en vrede meer te laten floreren. In kleine en grote kring.
De Atlantis-beschaving zou gevallen zijn door de hoogmoed van enkelen die de wereld ‘wilden maken vanuit geavanceerde kennis en macht’. Hoogmoed kwam voor de val en we staan nu met onze wereld voor exact dezelfde drempel. Van de oudheid tot aan nu trappen mensen erin. Zoals bij de Farao’s in Egypte en Keizers van Rome tot aan de regerings- en politieke leiders van nu. Maar net zozeer op kleinere schaal met VIPS, bestuurders, managers, (spirituele) leraren, coaches en trainers van nu. In je eigen kring.
Openlijk, of vaker heimelijk, zie je jezelf als uitzonderlijk en goddelijk uitverkoren. Je bent dan ‘omhooggevallen’, waarbij hoogmoed een verborgen kracht is die je leidt, de Atlantis-val van nu. Dan leef of werk je ongemerkt vanuit een spiritueel ego, zonder dat je daar zelf bewust van bent.
Als spiritueel ego je ongemerkt leidt, gebruik je kennis, vaardigheden of taal om te laten zien dat je ‘boven de ander staat’, of ‘verder bent’ in je zielsontwikkeling dan die ander. Of van grotere betekenis bent dan een ander. Dat heeft niets met spirit van doen en is louter je ego, dat zich verheft boven de ander. Want spirit of universeel bewustzijn en onvoorwaardelijke liefde kent namelijk geen hiërarchie.
“Spirit kent geen hiërachie”
Waarom trappen mensen eigenlijk al eeuwenlang in deze ego-valkuil? De zucht naar waardering, erkenning, inclusie, goedkeuring, speciaal-zijn, aandacht en liefde is universeel. Soms is het gemis hiervan in het verleden zo groot geweest, dat overcompensatie z’n intrede doet. En voor je het weet leidt het spiritueel ego je doen en laten, vaak zonder dat je het zelf doorhebt. Of je nu hoog- of laag opgeleid bent, veel levens- en werkervaring hebt of weinig. Het maakt geen bal uit. Het kan bij iedereen voorkomen. Dictators en betweters worden er van gemaakt.
Hoe herken je de Atlantis-val van nu? Een paar concrete aanwijzingen laten het zien.
Sommige denken uitverkoren te zijn en plaatsen zichzelf daarmee boven anderen. Romeinse keizers zagen zichzelf als halfgoden. Sommige regeringsleiders en bestuurders vinden dat ze een uitzonderlijke goddelijke gave en opdracht hebben, zelfs als daar oorlog voor gevoerd moeten worden tot aan zogenaamde ‘Heilige oorlogen’ aan toe.
Maar ook op kleine schaal zie je dit soms bij (spirituele) leraren, coaches en trainers. Zo wist ik onlangs niet wat ik las over de spirituele arrogantie bij sommigen die het volgende beweren: ‘Mijn boek is geen boek maar overstijgt alle traditionele literatuur’. Een ander: ‘Mijn boek is de Bijbel van Coaching’. En als je het dan ook nog mooi weet te verpakken en gebruikt het woord ‘God’ in je titel of correspondentie, dan ben je overtuigd van commercieel succes. Want hulpbehoevende zoekenden zijn er altijd. Zeker in deze tijd waarin religies voor velen niet meer de vervulling van het leven geven.
Bij regerings-, politieke leiders en bestuurders gaat het vaak niet meer om de inhoud, rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid, maar het ego wat hogerop wil komen in zucht naar eigen erkenning en speciaal zijn. De ego’s rijzen de pan uit bij het Nederlandse kabinet en we weten eigenlijk niet meer hoe verder. Vele regeringsleiders en bestuurders vergroten steeds meer hun machtsinvloed en laten het zelfs vastleggen in statuten of zelfs de grondwet. Vanuit de grotere macht leggen ze anderen hun dictaten op die bestraft worden als ze het niet volgen. Zoals bij een verbanning uit de kerk als je niet meegaat in ‘hun’ geloof. Of een coachingsklant van me wiens streng gereformeerde pleegvader hem jarenlang tot bloedens aan toe sloeg. Of de doodstraf in Iran als je je hoofddoekje niet goed draagt. Daar spreekt geen echte liefde uit en zorgt voor een regressie in de samenleving.
Zeker sommige spirituele leraren en guru’s lijken gevrijwaard van het spirituele ego, omdat ze prediken over vrede, liefde en waarheid en werkelijk inspirerend zijn. Zoals bij seminars, congressen, retraites, boeken en andere uitwisselingen. Ze gebruiken woorden in hun communicatie als: van hart tot hart; ‘dear angel’; ben jij eraan toe om echte liefde te ervaren; niet iedereen is eraan toe om mij te horen, maar jij wel. En voor je het weet voel je je zelf geliefd, speciaal of uitverkoren door wat ze zeggen. Spirituele honing waar mensen op af vliegen.
Totdat de schaduwkant van hen plots zichtbaar wordt die ze weggeduwd hebben omdat dit niet past bij hun zelf-geconstrueerde beeld van spirituele uitverkorenheid.
Zoals ik ooit meemaakte bij een stilte-retraite over non-dualisme van tien dagen in het buitenland. Er werd gepraat over een veld van onvoorwaardelijk liefde, liefhebben en oordeelvrij zijn. Terwijl dat gebeurde speelde buiten een tribute-band luide muziek die afleidde van de stilte. De ergernis en oordelen peurde uit de spelonken van hun psyche naar buiten en de afkeurende gezichten waren goed leesbaar. Niemand is gevrijwaard van oordelen en je kan ze maar beter omarmen en er effectief mee omgaan.
Ik schaam me een beetje, want het is mij ook even overkomen. Tijdens één van mijn jaarlijkse week-retreats ‘Inner Nature’ in de Belgische Ardennen, vroeg een deelnemer om een foto van mij te maken. In een fractie van een seconde voelde ik me gevleid door haar bewondering en voedde mijn ego, mijn spirituele ego. Even later was ik me bewust wat ik met mezelf deed, namelijk mezelf speciaal laten maken. Alsof ik meer was dan de deelnemer. Gatsie! Gelukkig kon ik het snel laten waaien. Maar wat als je blijvend deze bewondering nodig hebt voor je bestaan? Voor je het weet neemt stiekeme zelfgenoegzaamheid het van je over.
Door het blijvend laten horen of zien dat een ander iets minder kan of weet dan jij, verhef je jezelf. Ik noem het ook wel het ‘wip-effect’. De ander naar beneden duwen om zelf hogerop uit te komen. Dan heeft macht en niet liefde of gelijkwaardigheid je in de houtgreep.
Je kunt ook vooral je eigen successen, kracht, kennis en vaardigheden benadrukken, zonder je eigen fouten en valkuilen te benoemen. Nee, die kwetsbaarheid houdt je achter slot en grendel. Zoals ik ooit meemaakte bij een collega die aangaf dat iemand zei dat ze heel levens had gehad, heel wijs was en als zogenaamde oude ziel meer kon betekenen dan anderen.
Als je in de Atlantis-val trapt ben je uit op een maatschappelijk hogere, leidinggevende positie. Je gebruikt deze positie of je verworven titels niet zozeer als tijdelijk voertuig om anderen te inspireren met waarheid, rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid en werkelijke liefde. Nee, je wilt er bovenal je eigen belangrijkheid voor de samenleving mee laten zien. En soms ga je letterlijk op een troon boven anderen zitten, in plaats van tussen mensen, wat ik meemaakte bij de autoriteiten van een stilte-retraite.
De voordelen van deze (spirituele) ego-autoriteiten is dat ze je echt kunnen inspireren. Ze spreken waarheden waar we gevoelig en vaak op zoek naar zijn. Ze verkondigen iets wat je eigenlijk ook vindt, maar anderen niet durven te zeggen. Je voelt je gezien door hen. Of je ontvangt waardevolle inzichten waar je echt iets mee kunt in je werk of privéleven. Ze geven je het gevoel dat je ergens bij hoort of zelfs speciaal bent. En dat maakt het tegelijkertijd ook soms zo verwarrend.
Maar de nadelen en gevaren liggen op de loer en komen vroeg of laat ook aan het licht. Als je te zeer vertrouwd op een andere autoriteit geef je hen macht en je eigen soevereiniteit uit handen. Voor je het weet, weet je niet meer wat je eigen denken is of dat van je autoriteit die je gelooft. Een leider in welke kring dan ook kan zo maar zijn/haar eigen sekte bouwen, waar sommigen zelfs bereid zijn voor te moorden of zelfmoord voor te plegen.
Zie, erken en draai.
Voor het eerste moet je je ego aan de kant kunnen en durven zetten, anders blijf je in de val. Zie je jezelf met 100% eerlijkheid dat je:
“Durf een VUP te zijn (Very Unimportant Person)”
Erken dat dit gebeurt met je en dat je dit helemaal zelf doet. Je ego zal ten alle tijden tegensputteren om geen terrein te verliezen. De dappere autoriteiten en waarheidsvinders onder ons durven deze stap te maken.
Draai je autoriteit om van zelf-vervulling naar louter en alleen een tijdelijk voertuig zijn voor gelijkwaardigheid, waarheid van het hart, rechtvaardigheid en liefde. Zonder ook maar enige verwachting te koesteren dat een ander je waardeert of bewondert.
Bescherm jezelf tegen spirituele ego’s. Blijf bij jezelf en geef nooit je eigen denken en soevereiniteit op. Neem de leraar niet altijd waar hijzelf zich voor uitgeeft. Volg je eigen kompas en wees een volgeling van je zelf. Het ontwikkelen van eigen onafhankelijkheid is één van de opgaven waar de ziel voor staat van wieg tot aan het graf.
Durf sociaal-onwenselijk weg te gaan als je iets opgelegd wordt of waar je je niet echt mee kan verenigen. Zoals ik zelf ooit in de pauze deed bij een seminar van een organisatie die zichzelf als spil zag om de hele wereld te veranderen en zelf op de borst klopte. En dat, terwijl ze zelf bijdroeg aan instandhouding van fossiele brandstoffen.
Zoals de Gnostici al zeiden: ‘Leef de God die in je zelf zit’. Want, vanuit spirit en onvoorwaardelijk liefde is iedereen uitverkoren.
“Iedereen is uitverkoren!”
In grote en eigen kleine kring. Door meer vanuit universeel bewustzijn, liefde, of wat ik noem ‘spirit’ in plaat van ego, te leven en werken wat je terugvindt in mijn boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’. Hier kun je een gratis promo-exemplaar bekijken en downloaden: https://martinthoolen.com/publicaties/
Ik wens ieder van ons nietsontziende, oprechte en onvoorwaardelijk waarheid en liefde, Martin
© 2026: Martin Thoolen
#Beterewereld #Atlantisval #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #inspirerendleiderschap #mastercoursepersoonlijkinspirerendleiderschap #coaching #training #egomanagement #ego #awarenessatwork #spirtedleadership #spiritedpersonalleadership #martinthoolen
Ja hoor, daar gaan we weer. Op naar het kerstdiner, maar hoe houden we het echt gezellig?
Bijzonder eigenlijk, hè? Kersttijd: Een tijd van vrede en toch hebben we soms mot aan tafel: vooraf, tijdens en achteraf. Maar het kan anders, en jij kan hierin een rol spelen!
Je begint in de voorbereiding al op eieren te lopen, want je denkt immers:
Deze soms jarenlange ‘mindsets’, waar je je aan vast houdt, komen ergens van. Het zijn ego-rollen en familie-rollen die je van jezelf en elkaar al heel lang kent. En soms zijn deze in de loop der jaren sterker geworden.
Alleen zijn het juist ook déze oude vertrouwde mind-sets die zorgen dat we sneller oorlog aan de kersttafel maken dan vrede bewerkstelligen. Soms alleen al in onze gedachten over elkaar, maar soms ook in woord en gebaar. Een self-fulfilling prophecy waar jij aan bijdraagt, door zo te blijven denken. Zonde, want het kan anders, waarin jij de hoofdrol speelt. En dan draag je bij aan vrede op aarde, ter plekke. Kijk maar.
Kijk eens naar je eigen mindsets en stel jezelf simpelweg de vraag: ‘Is dat zo?’
Zoals: ‘Ik ken hem/haar mijn hele leven lang al’. Is dat zo? Nee, natuurlijk niet, want je maakt de ander niet ieder seconde mee. Je weet eenvoudigweg niet wat iemand anders zegt, doet of deelt op een andere manier, buiten jou om. Je hebt altijd maar een deel gezien van je vader, moeder, broer, zus of kind.
Uit familie-ervaringen plakken we echter snel ego-etiketten op de ander, zoals: die is altijd moeilijk, egoïstisch, asociaal, cynisch, brutaal, onbeschoft en ga zo maar door. En daar zal ongetwijfeld grond voor zijn geweest. Maar wil jij zelf op oude grond blijven wonen en leven? Oorlogsgrond? En kun je het andere deel van je familie zien en benaderen?
Laat eens voor een kersttijdje de oude grond los. Probeer eens vanuit nieuwe grond je broer, zus, vader, moeder of kind te benaderen. Met een nieuwe, frisse mindset en probeer de volgende 10 tips eens uit. Oordeel dan pas achteraf.
Probeer ze eens uit en ik voorspel je dat je met een blijer gevoel de feestdagen doormaakt.
Weten hoe je verder bijdraagt aan een betere wereld, in het klein of in het groot?
Privé en op werk? Bekijk dan hier het kerstcadeau: het boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’. Voor effectiever werken, zinvol leven én een beter wereld. Bekijk of bestel hier een exemplaar:
https://www.boekenbestellen.nl/boek/persoonlijk-inspirerend-leiderschap/9789090362908
Ik wens je van harte een echt vrolijk kerstfeest! Martin
©2025: Martin Thoolen
#spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching#psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #vrede #peace #awarenessatwork #martinthoolen
Je zou het niet zeggen als je tegenwoordig om je heen kijkt. Trouwens, niet alleen nu, maar eigenlijk de afgelopen vijf millennia niet echt. En toch ben ik een dromer die gelooft dat het wel degelijk kan wat het leven zinvol maakt.
Vooral als we niet wachten op anderen of iemand anders, maar het zélf doen. Niet wachtend op een verlosser, maar door verlosser van jezelf te worden. Ieder in zijn eigen wereld om zich heen. Met je je collega’s, leveranciers en klanten, maar ook met je buren, je medeweggebruiker, je medeburger, je medemens. Met iedereen om jou heen. Hier vind je een paar richtingwijzers:
Op dit moment is er een wereldwijde splitsing gaande. Een onvermijdelijke. Een noodzakelijke. Er worden twee soorten omgevingen gemaakt. Door hen die voor ego kiezen, en zij die voor (zelf)bewustzijn/spirit. Het zijn twee onverenigbare paden die allang voorspeld zijn en je ook terugziet op de Hopi-steen die ik in 2018 met een Navajo-gids bezocht heb in Arizona, USA.
Ego-gerichte omgevingen, samenlevingen en instanties worden gekenmerkt door voorkeursbehandelingen voor de ene groep ten koste van de andere. Rijken boven armen, mannen boven vrouwen, witte mensen boven gekleurde mensen, geïmmigreerde boven inheemse mensen, etc.
Landen kunnen zelfs in de greep van een extreem collectief ego zijn geleid door ego-gedreven leiders en regeringen. Deze worden dan gekenmerkt door één van de acht egocoup-rollen waar je in kunt vallen en verblijven, waarvan het ego als overheerser er één van is, zoals je in mijn boek kunt zien over Persoonlijk Inspirerend Leiderschap.
Een leider zorgt dan voor zijn volk, volgens ‘eigen dictaat’. Al ga je over lijken, je zorgt dat je boven aan de top komt. Want dan heb je meer macht en invloed. Je stelt je boven de anderen die je wil moeten volgen om je behoeftes te realiseren. Daartoe gebruik je allerlei machtsmiddelen en niet alleen de voorgenoemde positiemacht. Maar ook sterke overtuigingskracht (wat soms letterlijk ontaardt in schreeuwen naar ‘je mensen’), charisma, strategische kwaliteiten (w.o. liegen), expertise-kennis of deskundigheid, inkomen of status, of netwerken worden ingezet, om je wil aan anderen op te leggen.
Als de mensen ‘onder je’ niet volgzaam zijn, dan veroordeel je die en probeer je ervan af te komen. Drijvende kracht is de angst dat jij, of je groep, tekortkomt of minder aanzien geniet. Consequent communiceer je die angst verder door dreigementen aan het adres van andersdenkenden. Door intimidatie, zoals een bestuursvoorzitter die je op de kop geeft, terwijl niet jij maar een paar zittende bestuurders incompetent zijn. Of dreiging door machtsvertoon: van dreiging van ontslag tot aan militaire parades met kernraketten.
Je medestanders maak je afhankelijk door het geven van voorkeursbehandeling en andere privileges. Tijdens bijvoorbeeld het coronabeleid wat wereldwijd door veel landen uitgeoefend wordt, zien we groepen die de voorkeur krijgen, en anderen die het loodje moeten leggen. Zoals het verzorgen voor vaccins voor eerst de rijken, en dan de armen.
Als het ego van een leider over regering nog meer wilt overheersen, breid je je territorium aan eigen bevoegdheden uit en laat ze – als het even kan – vastleggen in statutaire bepalingen, soms tot aan de grondwet toe. Daardoor trek je nog meer macht naar je toe. Kijk maar naar sommigen van onze huidige dictatoriale regeringsleiders. En daar blijft het niet bij, want liefst breiden ze letterlijk hun territorium uit en beroven andere volkeren van hun land. Om zichzelf en hun voorkeursgroep te bedienen. Ten koste van anderen.
Deze meer spiritueel laag-ontwikkelde samenlevingen, regeringen en organisaties maken zich, ondanks of soms dankzij de invulling van hun religie, schuldig aan angst zaaien, macht uitoefenen, manipulatie, martelingen, (uit)moorden, stelselmatige indoctrinatie, verbergen en verdraaien van informatie of het geven van eenzijdige informatie.
Maar het kan anders. Als ‘Geïnspireerde Leiders’ de wereld gaan regeren.
De spiritueel meer ontwikkelde samenlevingen worden gekenmerkt onder andere een oprechte en goedwerkende democratie waar daadwerkelijk geluisterd wordt naar álle stemmen. Waar geen geheimen leven en verborgen agenda’s zijn, maar volledige transparantie is. Waar gelijke rechten gelden voor iedereen, zoals gelijke beloningen voor vrouwen en mannen. Waar alle groepen en landen in vrede naast elkaar en met elkaar leven en werken. Waar genoeg water, eten en huisvesting voor iedereen is en honger verbannen is. Waar de voedingsbodem van ons bestaan, de aarde, in ons doen en laten gerespecteerd wordt. Een utopie?
Op dit moment zit de wereld in ieder geval in een collectieve ego-regressie, met aan het hoofd ego- of ego-gestoorde leiders die de lage ego-samenlevingen voeden. De huidige economische en politieke belangen prevaleren boven de menswaardigheid en gelijkheid. Zelfs de huidige Verenigde Naties die voor een vreedzame wereld en álle mensen zou moeten zorgen schiet hier en daar fundamenteel tekort. Het onrecht heeft zelfs een permanente zetel in de VN gekregen. Kijk alleen al maar naar de zogenaamde mensenrechtenraad van de VN die het debat afwijst om het rapport aan mensenrechtenschendingen in China niet aan de orde te stellen, die dat voorheen verborgen wilde houden. Ondanks de bewezen systematische martelingen, het gevangen houden en brainwashen van de Oeigoeren als moslim-minderheid.
Elk land wat tegengestemd of zich van een stem onthouden heeft draagt bij aan dit universele onrecht. Deze landen hebben niet het lef om te kiezen voor universeel recht. Simpelweg uit angst om te veel op te offeren, zoals politieke-, economische- en persoonlijke belangen, status en privileges. Dan is dus de angst leidend, niet de liefde voor je medemens. Ook Qatar als tegenstemmer heeft duidelijk laten zien bij te dragen aan eigen mensenrechtenschendingen. Met hun economische belangen. Maar ja, voetbalvermaak boven alles. Als we maar gezellig konden kijken naar het WK van toen. En let wel, ik ben zelf fervent voetballiefhebber, en speelde zelf vroeger voetbal in clubs, maar dit klopt gewoon niet.
En overal is onrecht gaande. Ook in mijn eigen land. Geen verschil met andere landen. Zoals die onder het leiderschap van de afgelopen jaren de rijken (vooral mannen) rijker worden, en de armen armer waarbij zelfs de voedselbanken tekort schieten. Naast de immense groei van beleid gevoerd vanuit leugens en egoïsme.
En zoals gezegd, sommige regeringen en leiders voeden vanuit controle bewust een regiem waarbij zelfs martelingen, stelselmatig (uit)moorden, indoctrinatie normaal en verantwoord betiteld worden. Soms zelfs uit de naam van God, Allah of wie dan ook. Want dan kan en mag je lekker je gang gaan. Maar wat als het je eigen kind, vader of moeder is die ooit met mensenonrecht van doen krijgt. Wat als de werelden omgedraaid waren en jij of je partner of familielid geïndoctrineerd, gemarteld of gedood wordt. Vertel me, wat is het verschil? Vanuit ego veel, vanuit spirit niets. Want dan zijn we allemaal gelijken, allemaal een mens met allemaal dezelfde wensen, angsten, pijnen en verlangens. Geen verschil. Want in de kern zijn we allemaal gelijk.
“In de kern zijn we allemaal gelijk”
Welk onrecht heb jij zelf ervaren? Hoe vond je dat? Wat als jij ook in de steek gelaten zou worden door je eigen overheid, of de VN? Of zelfs gemarteld of gedood? Zo maken we geen betere wereld.
Gelukkig is er ook een natuurlijke ontwikkeling gaande van nieuwe generaties die deze onrechtvaardige ego-samenlevingen steeds minder accepteren. Kijk naar Iran. Het schrikbewind van de patriarchale witte-mannen-macht (gevoed vanuit misvormd-gebruikte religie) wordt steeds minder geduld. Slechts een kwestie van tijd. Het frisse spirit-bewustzijn van jongere generaties accepteert het niet meer. De opstand wordt als vanzelf steeds groter. Simpelweg omdat de harten van de mensen het niet meer verdragen.
Daarnaast wordt het tijd voor geliefde leiders om te komen tot een betere wereld, zoals je in een ander artikel ziet: https://martinthoolen.com/openstaande-vacatures-voor-de-wereldde-geliefde-leider/
Naast de nieuwe leiders die er gaan komen, de natuurlijke ontwikkeling van ego-verzet, kun je zelf ook bijdragen aan een betere wereld, niet wachtend op anderen. Durf te kiezen. Durf afvallige te zijn van je ego-omgevingen. Kies voor, of maak een betere wereld om je heen, hoe moeilijk soms ook. Ben je bewust van je eigen ego, bezieling en hoe spirit je kan verrijken. Kijk met nieuwe ogen naar je zelf en benader iedereen om je heen vanuit oprechtheid, waarheid en vreedzaamheid, ook als je het niet eens bent met elkaar. Kijk hoe je zelf je familie, buren, klanten, teamleden, bestuursleden, aandeelhouders en medewerkers op het werk benadert. En hoe je zo een betere wereld dagelijks om je heen maakt. Kijk maar op: https://www.boekenbestellen.nl/boek/persoonlijk-inspirerend-leiderschap/9789090362908
Of wil je zelf de ’tools’ voor een betere wereld maken aan den lijve ontvangen en ervaren? Wellicht dat één van deze diensten je een steun in de rug geeft: https://martinthoolen.com/service/.
Niet alleen dat, je gaat er ook nog eens fundamenteel effectiever, evenwichtiger, duurzamer en vitaler door werken en zinvoller door leven.
Een betere wereld. Kan dat? Ja! Als dit allemaal meer gaat gebeuren, dan kan er over een aantal decennia daadwerkelijk meer paradijs op aarde komen. Liever daarvoor gaan, dan blijven klagen en slachtofferen over een wereld die niet bevalt.
De keuze is aan jou. Elk jaar, elke maand week of dag. En elke minuut.
#spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching#psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #vrede #peace #awarenessatwork #martinthoolen
© 2025: Martin Thoolen
Spiritualiteit. Wat is dat en wat kun je ermee in je werk? Is het wel zo zweverig als het lijkt. Of bestaat er ook zoiets als spiritualiteit met poten op de grond, ook voor het bedrijfsleven, de overheid en meer. En hoe maakt spiritualiteit je werk zinvoller, leuker en effectiever? Hier vind je een paar antwoorden.
Dat spiritualiteit geen rol zou spelen in het bedrijfsleven, de overheid of elders in het werk, is natuurlijk onzin. Voormalig bijzonder hoogleraar van de Nijenrode University, Paul de Blot die ik daar gesproken heb, gaf daar al in de jaren negentig van het vorig millennium al ruchtbaarheid aan. Hij ontwikkelde ‘Business Spiritualiteit’ wat hij doceerde en inspirerende artikelen over schreef. Maar wat is spiritualiteit eigenlijk en hoe kun je dat dan concreet inzetten op je werk? Voor jezelf, je team of organisatie?
Er zijn verschillende definities over spiritualiteit te vinden, maar ze hebben het volgende vaak gemeen:
Spiritualiteit kan mensen ook tot zweverigheid of verhevenheid brengen. Individueel of als groep. Dat zie je vooral als het ‘spiritueel ego’ een hoofdrol speelt. Mensen hechten dan (openlijk of heimelijk), aan de volgende overtuiging: Ik ben, of wij (als groep) zijn verder, beter, hoger, spiritueler of verlichter in mijn/onze ontwikkeling dan jij of jullie. De bron van vele ruzies, conflicten en historische oorlogen. Zeker als anderen zich ook aan een vaste spirituele vorm dienen te onderwerpen, of gepredikt wordt dat die vorm de enig waardige weg van leven en werken is.
Maar wat nou als je spiritualiteit dagelijks inzet dat er een betere wereld ín en óm je heen ontstaat, ook op je werk. Dichtbij huis met je eigen klanten, collegae en alle andere stakeholders. En dat je je eigen lichaam, ziel en ego gedoseerd inzet als voertuigen om spiritualiteit concreet handen en voeten te geven. Dat kan. Dan wordt spiritualiteit niet alleen ‘a way of life’, maar ook een ‘way of working’: professionele spiritualiteitä.
Daadwerkelijk geleefde spiritualiteit vindt plaats als je werkt en leeft vanuit spirit: ook wel universeel bewustzijn, het Goddelijke, de bron, oer- of scheppende kracht genoemd. Na jarenlang internationaal reizen en onderzoek doen naar verschillende religies en (inheemse) culturen, zijn er een aantal gemeenschappelijke kenmerken die werken en leven vanuit spirit typeren. Deze vind je uitgebreid terug in het boek: Persoonlijk Inspirerend Leiderschap – voor effectiever werken, zinvol leven én een betere wereld: https://martinthoolen.com/publicaties/
Dit is geen uitputtende lijst, maar een aantal richtingwijzers waar je dagelijks gebruik kunt maken: individueel tijdens je werk, voor je team of organisatie:
1. Neutraal werken: je interacties met anderen is zonder oordeel
2. Gezonde balans: voor o.a. inspanning/ontspanning
3. Transparantie: er zijn geen geheimen of verborgen agenda’s; eerlijkheid en waarheid zijn leidend en je verwoordt de ‘onderstroom’
4. Gelijkwaardigheid; Je deelt jezelf als gelijkwaardig met de ander, zonder enige superioriteit of inferioriteit
5. Intuïtie: als kompas waardoor je gelijk naar de kern gaat
6. Hier-en-nu: Je werkt vaker vanuit het hier-en-nu i.p.v. vanuit verleden of toekomst
7. Overeenkomsten benadrukken: Je benadrukt overeenkomsten met anderen die de verbinding versterken
8. Hart: Je handelt met hart voor jezelf én hart voor de ander
9. Zelfbewustzijn: Je gaat bewust en gedoseerd om met je ego en ziel in je werk
Op het moment dat je in het dagelijks werk én bij grote transities meer gebruik maakt van bovenstaande richtingwijzers, wordt je werk leuker, zinvoller en effectiever. Zowel voor jou als professional, als voor je team of organisatie. Hoe? Dat zie je hieronder.
Spirit ontstijgt ego en eigenbelang. Dus één manier om dit meer toe te laten is je zelf af te vragen: ‘Waar werk ik voor? Waar draag ik aan bij?’ Op het moment dat je wil bijdragen aan iets waar we ‘allemaal’ beter van worden, het gemeenschappelijke, dan komt als vanzelf al meer spirit in je werk. Dit kan aanleiding zijn om je functie of baan te herzien of op termijn iets anders te kiezen in je loopbaanontwikkeling.
“Spirit ontstijgt ego en eigenbelang”
Een andere manier van werken ‘in-service of spirit’, is als je je collegae en andere stakeholders altijd vanuit het hart benadert, d.w.z.: simpelweg met vriendelijkheid, mildheid, respect en vergevingsgezindheid, ook al ben je het niet ze eens of voldoen ze niet aan je verwachtingen.
Een derde manier is dat je respectvol en nieuwsgierig pijnpunten op tafel legt waar anderen die onder het vloerkleed schuiven. Zoals in meetings waarbij iedereen neigt ja te knikken, terwijl pijnpunten onvoldoende geadresseerd worden.
Een vierde manier is dat je iedereen gelijkwaardig benadert ongeacht culturele afkomst, geslacht, ras, hiërarchische positie, status of wat dan ook. Totale inclusie typeert spirit ook, omdat spirit niets uitsluit. Je benadert elke werkgever/werknemer of stakeholder als respectvol mens die eigen kennis, ervaring en talenten in zich draagt.
“Spirit sluit niets uit”
Zo zijn er legio meer voorbeelden te bedenken, maar probeer deze eens uit. Ik voorspel dat de inhoud van je werk of het samenwerken met anderen vleugels kan krijgen met alle plezier en effectiviteit van dien.
Waarom wint een minder capabel voetbalteam soms van een beter team? Door meer teamspirit; 1 + 1 = 3. Op het moment dat teamleden écht samen intrinsiek een resultaat willen bereiken, komt er een veel grotere kracht vrij: teamspirit.
Een huidige klant van mij gaf aan hoe hij eerder leidinggaf aan zijn team. Niet vanuit intimidatie, micromanagement, verbale straffen en het klein houden van zijn mensen. Iets waar hij zelf vaak mee van doen had in de reisbranche waarvoor hij werkt.
Kortom, niet vanuit ego, maar vanuit spirit: empowerment, het positief bekrachtigen en stimuleren van eigen zelfstandigheid en talentontwikkeling; het geven van steeds meer bevoegdheden en autorisatie; het verwoorden en respectvol oplossen van onderhuidse irritaties; nieuwsgierig de dialogen met zijn mensen blijven aangaan; en belonen en mee laten vieren in een gezamenlijk resultaat. Het effect was dat dit team binnen twee kwartalen voor 150% meer omzet wist te maken dan voorheen.
Organisatiespirit dient zich onder andere aan als een organisatie qua visie en missie bijdraagt aan een betere wereld. Maar wat is beter en wat is zinvol? Dat is mede afhankelijk vanuit welke dimensie je kijkt; vanuit een collectief ego, ziel of spirit.
Vanuit ego kun je denken als commercieel bedrijf dat je je klanten voorziet in wat ze denken nodig te hebben; zoals bijvoorbeeld, snel te ontvangen en te maken niet bederfelijk voedsel; gebruiksartikelen, goedkope kleding, etc. Vanuit bezieling sta je als bedrijf volledig achter de visie die je wilt realiseren.
Echter, vanuit spirit is het zinvol als je bijdraagt aan een betere wereld voor de mensen in je eigen organisatie én de producten of diensten die je voor je klanten levert. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat je niet met voorkeursbehandelingen werkt qua beloning en bonussen voor al je medewerkers. Dat je iedereen gelijkwaardig laat meegenieten van de bedrijfswinst. Het kan zijn dat je als bedrijf investeert in SDG’s (Sustainable Development Goals); en daar actief beleid in voert en naar handelt. Of het kan bijvoorbeeld zijn dat de visie en missie van je bedrijf zodanig ontwikkelt, dat je bijdraagt aan een gezonde en gelukkige wereld voor álle mensen om je heen.
Het leiderschap van de leiders van organisaties speelt hierbij een fundamentele rol.
Zo kun je je organisatie ontwikkelen en leiden vanuit ego, in het bijzonder de patriarchale kant van het ego. Laat ik toelichten waaraan je dat kunt herkennen:
Zo mocht ik een jaar lang een Professor uit de zorg begeleiden die door (in zijn ogen onrechtvaardige) besluiten in de valkuil van zijn Patriarch kon stappen. Door de innerlijke irritatie beriep hij zich onbewust op zijn machtspositie als bestuurder. In de interactie met collegae en RvC kreeg hij hierdoor veel minder draagvlak. Er was minder vreugde en minder effectiviteit voor de organisatie mede door een deel van zijn handelen, als dat mogelijk was. Ook, omdat hij in gesprekken met anderen meer zendde, dan luisterde. Totdat hij zag hoe hij meer leiderschap vanuit spirit kon geven. Vanuit gelijkwaardigheid; blijvende vriendelijkheid; openheid en neutraliteit.
Hij spoorde nu mensen meer aan om met eigen creatieve ideeën te komen en die ook mee te nemen in zijn eindbesluiten voor de organisatie. Die voelden zich gezien en maakten dat ze soms extra werk ‘wilden’ in plaats van ‘moesten’ doen. Onuitgesproken irritaties en pijnpunten van de organisatie werden verwoord en opgelost. Er werd meer gelachen met elkaar. Het leiderschap vanuit spirit leidde tot optimale samenwerking met zijn stakeholders.
Probeer de richtingwijzers van ‘spirit’ eens uit en kijk wat het je brengt. En kijk of het je werk daadwerkelijk zinvoller, leuker en effectiever maakt. Dan heeft spiritualiteit voeten aan de grond gekregen voor wat er echt toe doet.
‘Keep up the spirit!’ Martin
© 2025: Martin Thoolen
#spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching#psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
Hoe vaak hebben we het niet gehoord: je moet van je ego af! Maar is dat eigenlijk wel zo? Of kun je het zo aanwenden als een instrument om je bezieling en talenten, of zelfs onvoorwaardelijke liefde en universeel bewustzijn juist handen en voeten te geven?
Als er een God zou bestaan, waarom zouden mensen dan al op zeer jonge leeftijd met een ego geboren zijn of uiteindelijk een ego ontwikkelen? Zelfs sommige baby’s in de wieg vertonen soms meer ego dan anderen, ook al lijkt ego minder aanwezig te zijn dan bij volwassenen. Bijvoorbeeld over wat ze wel en niet willen. Eén van de functies van ons ego is namelijk grenzen stellen.
In een wereld waar geen ego’s bestaan, zou die vlieger wel opgaan dat je van je ego moet af zien te komen. Maar we leven nu eenmaal op aarde met een steeds groter wordende ego-dichtheid. Kijk maar om je heen. Een jonge studente aan de Universiteit vertelde met recent tijdens een coaching dat vooral beter presteren en snel een goed CV krijgen van het grootste belang is, ook al gaat dat ten koste van anderen of je gezondheid. Ook in de politiek lijkt het eigen CV belangrijker te zijn geworden dan het landsbelang dienen. Welkom in de ego-wereld.
Om zelf niet ondergesneeuwd te raken in de ego-spelletjes of het egogeweld van anderen of ego-systemen, dient het je juist om een gedoseerd ego te ontwikkelen.
Bij sommige non-dualistische stromingen moet je echter van je ego af zien te komen. Bloedlink, zou ik zeggen. De grondlegger van Voice Dialogue, Hal Stone vertelde me ooit tijdens een opleiding bij hem en zijn vrouw Sidra aan huis in California: “Martin, je kunt naar elke Ashram in India gaan wat je wilt, zolang je je innerlijke beschermer maar meeneemt. Zo kun je gaan als het niet meer goed voelt”.
Bovendien heb ik de afgelopen 35 jaar juist een groot spiritueel ego waargenomen bij een aantal goeroes uit het Oosten en Westen van de wereld. Zoals bij een 10-daagse Stilte Retreat in het buitenland waarbij de goeroes zich letter op een aangeklede Koning- en Koninginnentroon boven het deelnemersvolk plaatsten. Dat, terwijl er niet zo heel veel deelnemers waren. Gelijkwaardig? Spirit en universeel bewustzijn kent toch geen hiërarchie?
Toen er vervolgens buiten de retraite locatie vlak bij een band begon te spelen, was de stilte enigszins verstoord. De felle blikken en geladen opmerking van de leraren verraadden de aanwezigheid van een sterke ‘judger’ die plotseling als een duivel uit een doosje kwam. Hoezo oordeelsvrij?
Dus let op, en bovenal bij diegenen die denken of zeggen hun ego ontstegen te hebben. Het zou zomaar anders kunnen zijn.
Versta me niet verkeerd, ik ben een fan van non-dualisme wat een diep verbonden gevoel van vrede geeft met jezelf en werkelijk alles om je heen. Ik heb het zelf mogen ervaren. Maar ik geloof ook multi-dimensionaliteit hier op aarde. We zijn allemaal uitgenodigd om te leren omgaan met het ego en de egosystemen om ons heen die simpelweg aanwezig zijn, als ook met ons eigen ego als onderdeel van ons bewuste leerproces. En om het zo te ontwikkelen dat idealiter universeel bewustzijn (spirit), je ziel en een evenwichtig ego hand in hand kunnen gaan.
“We zijn allemaal uitgenodigd om te leren omgaan met het ego en de egosystemen om ons heen die simpelweg aanwezig zijn, als ook met ons eigen ego als onderdeel van ons bewuste leerproces. En om het zo te ontwikkelen dat idealiter universeel bewustzijn (spirit), je ziel en een evenwichtig ego hand in hand kunnen gaan”
Maar wat is ego eigenlijk? Wat zijn de voordelen van een gedoseerd ego? Hoe kan het je helpen, maar ook belemmeren?
Ego is het ‘ik’ waarmee je onderscheid van anderen, maar soms juist ook mee afscheidt. Het is het ‘ik’ waarmee je je identificeert, als van: ‘zo ben ik’. Je identificeert je met bepaalde vormen in en buiten je. Zoals, je naam, je nationaliteit, je afkomst, je beroep, je persoonlijke eigenschappen, etc. Overal waar je het woord ‘mijn’ voor zet, laat het je zien. Mijn land, mijn huis, mijn kenmerken, etc. Op zich niks mis mee, totdat je te zeer gehecht bent geraakt aan deze identificaties en die niet wilt loslaten.
Wat zijn een paar voordelen van ego?
Bescherming:
Sommige dingen die op je afkomen zijn onveilig of kunnen onnodig vaak je ziel kwetsen. Of het nu materieel, fysiek, emotioneel, mentaal of spiritueel is. Grenzen stellen, afstand nemen of weggaan helpt je om geen slachtoffer te blijven van onprettige of nare situaties.
Zichtbaarheid:
Te weinig ego kan maken dat je je zelf te weinig de moeite waard vindt of jezelf laat zien met de talenten die je te brengen hebt. Hoe kun je gezien worden, als jij je zelf niet laat zien? Jouw eigenheid, zielenkleur en originele taletnten komen aan het licht als je een gedoseerd ego ontwikkelt.
“Hoe kun je gezien worden, als jij je zelf niet laat zien?”
Strategisch inzicht en handelen:
Bij afwezigheid van de innerlijke strateeg in je ego, wordt je makkelijk slachtoffer van de egogames van anderen. Niet iedereen is zich bewust van de gevolgen van zijn of haar daden of gedrag voor jou. Of heeft geen goede bedoelingen met je of wil je gebruiken voor eigen gewin. Als je dit doorhebt, dan laat je je niet leegroven door de behoeften van anderen. Dus het dient je om hier voldoende alert op te zijn en voldoende ego voor te ontwikkelen.
Zo zijn er nog meer voordelen van een gedoseerd ego, zoals je balans houden in werk en privé, balans tussen inspanning en ontspanning, en milder worden voor jezelf en anderen. Want alles waar je allergisch voor bent, zit ook in jou, alleen anders geschakeerd.
Het ego belemmert als het doorschiet en je onbewust wordt bestuurd door gebrek aan zelfreflectie, onwetendheid, angst voor tekort, hebzucht, status, materie, eigen belang en macht. In het boek Persoonlijk Inspirerend Leiderschap vind je acht rollen waarin je verstrikt kunt raken als ego te veel met je aan de haal gaat:
Voor je het weet word je ongemerkt gedreven door deze rollen, omdat ze je tijdelijk je eigenwaarde voeden. Meestal uit een verborgen angst om onvoldoende gezien of gewaardeerd te worden, of te weinig te hebben, of geen goedkeuring of acceptatie van anderen te krijgen.
Als deze rollen je voornamelijk aandrijven, dan raak je afgesneden van het universeel bewustzijn of spirit wat je het volgende kan geven: interne- en externe vrede, ware verbinding vanuit het hart, tevredenheid, plezier, vitaliteit en optimale talentontwikkeling.
Hoe zorg je ervoor dat je ego zich niet te groot en te weinig ontwikkeld? Je niet belemmert, maar helpt?
Onder de grond van je gedrag wordt je ego vaak aangestuurd door je persoonlijkheid, of ‘persona’s’ zoals de Zwitserse psycholoog Carl Jung dat noemde. Anders vertaald als sociale maskers.
Je kunt je ego zien als een persoonlijke autobus die – meestal onbewust – bestuurd wordt door je eigen egopassagiers. Afhankelijk van wie er aan het stuur zit, denk je anders, kjjk je anders, voel je je anders, gedraag je je anders en kies je anders.
Deze theorie komt van de grondleggers van de ‘Psychology of Selves & Voice Dialogue’, Hal & Sidra Stone waardoor ik in de USA ben opgeleid, zij geven aan dat het leren kennen van je primaire ‘ikken’ die vaak je gedrag bepalen, je uit balans brengen als je je secundaire passagiers achter in je ego-bus of aanhang wagen niet leert kennen, uitnodigt en doseert.
Hal & Sidra Stone & Martin
Als je voornamelijk leeft vanuit je pleaser, perfectionst en pusher ben je rijp voor burn-out, omdat je je ontspannende zijnskant te lang in de kou hebt laten staan. Nodig voor 10% je secundaire egopassagier uit, durf uit je primaire comfortzone te stappen en er is al meer balans.
Als je als leider voornamelijk leidinggeeft vanuit je innerlijke patriarch, dan verhef je je zelf en infantiliseer je het potentieel onder je. Als je echter openstaat voor kritiek en er iets mee doet, je gelijkwaardig deelt met je mensen en in hun kracht zet, kan teamspirit floreren. Al is het maar voor 10% meer.
“Ontken je eigen ego niet, leer het kennen, en leer het managen”
Kortom, balans en dosering zijn de sleutelwoorden voorafgegaan aan de noodzakelijke zelfreflectie: Ontken je eigen ego niet, leer het kennen, en leer het managen. Zo wordt je ego, naast je lichaam, een functioneel instrument om je bezieling, je eigenheid en je oorspronkelijke talenten vorm te geven. Maar ook een voertuig om functioneel handen en voeten aan gemeenschappelijkheid en ‘ware’ verbinding. Dan brengt ego je veel.
Coaching of training waarbij je de methode Voice Dialogue ervaart waarvoor je hier een gratis online-intake kunt aanvragen. Of neem een kijkje in het Boek: Persoonlijk Inspirerend Leiderschap. Scroll ietsje naar beneden naar het oranje invul-veld en download een GRATIS promo-exemplaar van het boek: Persoonlijk Inspirerend Leiderschap.
Ik wens je een mooie ontwikkeling waarbij je ego een dienaar is voor je ziel en spirit.
Martin
#persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #spiritedpersonalleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching#psychologyofselves #voicedialogue #efo #awareego #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen
© 2025: Martin Thoolen
Werkelijk luisteren naar elkaar is een zeldzaam goed geworden. Terwijl ‘diep luisteren’ juist een cruciale sleutel is om uit de polarisatie tot harmonie te komen. Wist je dat er meerdere niveaus van luisteren zijn die je helpen? Maar wat zijn die dan en wat geeft het jou én de ander? Als individu of team in je werk, maar ook in je leven met elkaar als mensen en volkeren? De winst is zo enorm groot. Kijk maar.
Luisteren naar jezelf is essentieel. Maar niet als dat ten koste gaat van effectief luisteren naar de ander. Dan sla je namelijk geen bruggen van verbinding en werkelijke harmonie. En juist dat laatste blijkt vaak in de praktijk een ondergeschoven kindje te zijn in het teveel of alleen maar luisteren naar jezelf. Daarom ligt de focus van dit artikel op luisteren naar de ander.
Diep luisteren houdt in dat je op de volgende vier niveaus effectief kunt en wilt luisteren naar de ander:
© 2022: Model Persoonlijk Inspirerend Leiderschap uit gelijknamig boek (auteur: Martin Thoolen)
Op elk niveau zijn er valkuilen van luisteren waar je ongemerkt in kunt stappen, maar ook oplossingen om daaruit te komen. En zo de weg vrij te maken om tot harmonie met elkaar te komen. Voordat ik dat toelicht, zie je eerst wat diep luisteren je geeft en wat ervoor nodig is van je zelf.
Ken je dat, als je jezelf niet door de ander gehoord of gezien voelt? Of het nu je baas, collega of partner is. Best vervelend, toch? Dan weet je ook hoe belangrijk het is dat een ander écht naar je luistert.
Als je dat van een ander verwacht, waarom zou je dat dan zelf niet naar een ander doen? Want, als iedereen op elkaar wacht om gehoord te worden en zelf niet naar de ander luistert, houd je zelf de polarisatie en kloof tot de ander instant.
Dus als je wél werkelijk naar de ander luistert, dan kom je dichter bij elkaar. Dan ontstaat er eerder wederzijds begrip. Dan is er geen bezwaard hart meer, maar opluchting en ontspanning. Dan kan er (hernieuwd) vertrouwen en harmonie ontstaan. Op elk niveau: met je gezin, familie of buren. Met je medewerkers, stakeholders en leidinggevenden. Met elkaar als volkeren.
Maar dat komt niet vanzelf. Het vraagt wel iets van je, maar dan levert het ook veel op.
Doe je dit niet, dan draag je eerder bij aan instant houding of versterking van de polarisatie met anderen. Het is net als met autorijden. Iemand gaat bumperkleven. Hij of zij is begonnen, maar wat doe jij zelf eigenlijk daarna? Langzamer rijden; remmen; langer voor de bumper-klever rijden dan noodzakelijk; middelvinger opsteken; raampje opendoen en schreeuwen; van de weg af rijden?
Je bent 100% verantwoordelijk voor werkelijk ál je eigen gedachten en gedragingen, ongeacht wat een ander doet.
“Je bent 100% verantwoordelijk voor werkelijk ál je eigen gedachten en gedragingen, ongeacht wat een ander doet”
Als je er klaar voor bent en je bent bereid om te doen wat er van je gevraagd wordt, kan de hemel voor je opengaan.
Zoals gezegd zijn er vier niveaus van oppervlakkig tot diep luisteren die elk hun eigen valkuilen en oplossingen kennen.
Luisteren begint met dat je stil bent en de ander hoort. En da’s soms best moeilijk als je emotioneel bent, je geraakt voelt of je gelijk wilt halen. Wat daarbij helpt is dat je tijdens het gesprek met een ander bewust bent of je zelf uitgebreid aan het woord bent. Hoeveel spreekruimte geef je eigenlijk aan de ander? Hoe vaak interrumpeer je de ander? Hoe vaak nodig je de ander uit i.p.v. je eigen verhaal te houden?
Let ook op kapstok-gedrag. Dat is wanneer je iemand aanhoort, wat je herkent, je raakt of zelf iets over wilt zeggen. Voordat je het weet hang jij je eigen verhaal op aan het verhaal van de ander, aan diens kapstok. En weg is het luisteren en laat je de ander in de kou staan.
Een iets dieper niveau van luisteren ontstaat als je aan de ander laat merken dat je hem of haar volgt, ook wel ‘actief luisteren genoemd. Een basis communicatievaardigheid waar ik de eerste jaren van mijn loopbaan tientallen trainingen heb gegeven. Non-verbaal ben je stil en geef je de ander ruimte, knik je of hum je positief als gasgever aan de ander om door te praten. En je houding spreekt betrokkenheid naar de ander uit. Verbaal stel je open vragen, vraag je door waardoor je meer weten komt over de motivaties van de ander, en geeft je tussentijdse samenvattingen wat je meende van de ander begrepen te hebben. Daardoor voelt de ander zich eerder gehoord.
Essentieel hierbij is dat je de non-verbale signalen van de ander goed waarneemt waar je op doorvraagt, omdat daaruit vaak blijkt wat iemand werkelijk vindt. Als iemand fronsend zegt: “is goed hoor”, vraag dan door op waarom hij of zij fronst. Als iemand bozig zegt: ”okay dan”, maak dan de opmerking: ”je klinkt wat bozig, wil je het eigenlijk wel?” Dan kom je dieper bij de kern van wat iemand werkelijk vindt.
Volgens onderzoek blijkt dat 7% van de verbale communicatie bepaald wordt woorden, 35% door de toonzetting en 55% door al het resterende non-verbale. Mijdt dus mails en apps waarbij die signalen je makkelijk kunnen ontgaan, maar pak de telefoon of bezoek elkaar om tot harmonie te komen.
“Mijdt mails en apps, maar pak de telefoon of bezoek elkaar om tot harmonie te komen”
Actief luisteren brengt alleen echt harmonie als het authentiek en oprecht geïnteresseerd wordt gebracht. Valkuil hierbij is dat je gekeurd luistert en de woorden van de ander niet echt respecteert. En dat je sociaal-wenselijk luistert of hoffelijke woorden gebruikt als beleefdheidsvorm en saus, terwijl je eigenlijk niet echt de ander wilt horen.
Open luisteren wordt gesaboteerd als je ego ongemerkt met je aan de haal gaat. Het is het ‘ik’ waarmee je je identificeert.
Als je je bijvoorbeeld sterk identificeert met een religie en de jouwe verheft als beter of zaligmakender maakt dan een andere-, dan sluit je de ander uit. Zo was ik onlangs verrast door een vriend van me die als Christen alle doden en wantoestanden in Gaza door het Israëlisch regime volledig afdeed als leugens van de media. De barmhartige Samaritaan was even zoek. Open luisteren op dat moment ook even.
Een grote uitdaging ligt ook als je te maken hebt met cultuurverschillen. Te sterke identificatie met je eigen cultuurkenmerken en -gedragingen gooien vaak roet in het eten en kunnen zakelijke relaties miljoenen kosten. Professor Fons Trompenaars weet dit haarfijn en wetenschappelijk te verantwoorden in zijn onderzoeken en boeken. Het ontstijgen va deze dilemma’s wordt onder andere gerealiseerd door integratie van die andere cultuur in jezelf! Wordt voor een deel de Chinees in contact met Chinezen. En bruggen brengen je naar de ander.
Als je eigen ego in het geding komt, komen er ego-filters die diep luisteren en harmonie blokkeren. Bijvoorbeeld, wanneer woorden van de ander je niet uitkomen, als je het ergens mee oneens bent, of als het geen toegevoegde waarde voor jou lijkt te hebben. Echt luisteren kost je dan je eigen belang, wat je denken regeert.
‘Echt luisteren kost me mijn eigen belang’
Volgens de grondleggers van ‘The Psychology of Selves & Voice Dialogue’ (Hal & Sidra Stone), waar ik door opgeleid ben in de USA, kun je je eigen ego ook zien als een samenspel van sub-personen. Anders gezegd, als een autobus die meestal onbewust aangestuurd wordt door je eigen ego-passagiers. Als bepaalde ego-passagiers sterk de overhand nemen, kun je de eerdere vaardigheden toepassen wat je wilt, het zal niet werken.
Als je innerlijke pusher het stuur van je overneemt, kan er een tsunami aan woorden komen wat de ruimte voor de ander ontneemt. Als je ‘instinctieve kant’ als ego-passagier het onbewust van je overneemt, dan uit je je verbaal passief, of actief, agressief. Dan geeft je commentaren als: ‘dat moet je maar in het toilet doen’. Als je ‘inner judge’ aan het stuur is, heb je negatieve oordelen over wat de ander zegt of denkt gezegd te hebben en luister je gekleurd. Zoals ik onlangs nog mocht ervaren bij iemand die me vertelde dat ik een hele domme keuze had gemaakt. En weg was zijn open luisteren. Als je ‘innerlijke patriarch’ je drijft, stel je je openlijk of heimelijk boven de ander. De woorden dan de ander doe je dan als luisteraar vanbinnen af als minder waar of belangrijk dan je eigen gedachten en woorden. Functioneel ‘eigen-wijs’ wordt dan hardnekkig eigenwijs en deze fnuikende volharding creëert afstand.
In al deze gevallen is er vaak sprake van een vals zelfbeeld. Onder de oppervlakte voelt de andere gesprekpartner waar je naar luistert op die momenten dan vaak geen echte bereidheid bij je. Als effect zorgt het er ook voor dat anderen geen oprechte en eerlijke feedback (meer) aan je gaan geven (zelfs als je het netjes gevraagd hebt). Ze denken namelijk dat het toch geen zin bij je heeft en je wordt als té eigenwijs en niet echt open gezien.
De invloed van je eigen ego zie je als luisteraar vaak zelf niet omdat het onder je eigen oppervlakte afspeelt. Laat staan dat je het toegeeft. Dus je hebt al een reuzestap naar echte harmonie gemaakt als je het herkent en bovenal erkent van je zelf. Ben je bereid je eigen ego-krenking te accepteren? Als je de moed hebt om dit ruiterlijk te erkennen, dan bouw je een brug van werkelijk verbinding naar de ander.
Wat je vervolgens kunt doen, is je eigen doseren, door het tegenovergestelde in je ego uit te nodig om aan tafel te zitten met de ander. Veel verandert vaak als je voor 10% niet voornamelijk je ‘pusher, instinctieve kant, judger en patriarch’ laat spreken, maar bijvoorbeeld de andere ego-passagiers in je ego-bus dan meer en langer in het gesprek en in je manier van luisteren uitnodigt. Zoals je ‘innerlijke pleaser’ die oprecht naar de ander luistert en echt empatisch kan inleven. Of je ‘zijns’-kant die in stilte de ander helemaal aanwezig kan laten zijn. Verdere ontwikkeling door de methode van ‘Voice Dialogue’ kan stelselmatig wonderen van verbinding opleveren met de ander.
Als we nog een laag dieper willen luisteren, dan kom je uit bij je ziel. Het ‘echte, ware zelf’ in je. Daar waar je diep, open, krachtig én kwetsbaar contact maakt met de ander. Kun je de ziel van ander ontmoeten en geef je ruimte aan het bestaansrecht van die ander i.p.v. voornamelijk je zelf. Als dát gebeurt, dan laat je echt binnenkomen wat ander zegt en kan je zelf oprecht ontroeren; je luistert dan intens naar de ander. De ander voelt zich veilig om zijn of haar hele hebben en houwen met je te delen. De ander voelt zich echt gehoord en is als balsem voor de ziel.
Een valkuil is dat je zelf diep geraakt bent over wat die ander zegt of doet, of gedaan of gezegd heeft. Zeker als het niet zo leuk is wat je als luisteraar hoort. In je eigen zielenkwetsuur bijt je dan van je af, of sluit je je af en speel je een sociaal wenselijk toneelstuk. Als gevolg blijf je denken over de ontgoocheling die de ander je lijkt aangedaan te hebben en blijft door resoneren in je. Van werkelijke verbinding en vertrouwen is dan geen sprake, omdat je je eigen zielenpijn (vanzelf niet gehoord of gezien te zijn) nog niet geheeld hebt.
Een tweede valkuil waar ik zelf wel eens in stap is die van de over-bevlogen ziel: té gepassioneerd, té enthousiast, vol elan. Dan kun je zo opgaan in het bezielde contact dat je signalen bij de ander ontgaan. Zoals dat ik bij een retraite ‘Inner Nature’ in de Ardennen die ik begeleide zo opging in mijn verhaal, dat ik vergat dat ik te lang doorging en mensen niet zag gapen. Weg was mijn luisteren naar mijn deelnemers.
Als bezieling samengaat met ego-identificaties kan het destructieve vormen aannemen. Dan kun je je in je eigen felheid, gelijk of geloof verliezen. Dan sta je echt niet meer open voor luisteren naar de ander. De rigide oogkleppen vernauwen je blik op de ander. Zelfs de feiten van de ander wil je dan niet echt horen of onder ogen zien. Adviezen en oprechte feedback van de ander bagatelliseer je of schuif je dan makkelijk aan de kant. Je ’denkt’ dan ook op die momenten dat ‘anderen mensen’ te makkelijk adviezen van anderen opvolgen en zogenaamd verraad plegen aan hun eigen ziel en autoriteit, maar jij zelf zeker niet. Vanuit die illusie jakker je door met je eigen rotsvaste geloof, zogenaamde innerlijke kracht en ‘valse’ autoriteit die meer aan relaties stuk maakt, dan velen van ons willen zien gebeuren.
Hoe kun je je ziel optimaal inzetten in het dieper luisteren naar de ander? Als je bewust bent van de genoemde valkuilen heb je de halve wereld gewonnen. Durf toe te geven dat je zelf even te veel liet gaan en geef vervolgens of later ruimte aan de ander. Vraag de ander wat hem of haar werkelijk raakt, echt motiveert, eigenlijk vindt van iets.
De ziel komt vaak sneller aan het woord als je de volgende woorden gebruikt: liefst, eigenlijk, echt, puur, wezenlijk, werkelijk, waarachtig, oorspronkelijk, origineel, natuurlijk. Vraag naar het diepere verlangen wat in iemand sluimert, de emotionele pijn die de ander al een tijd met zich meedraagt of de oorspronkelijken talenten en dromen die geleefd willen worden. En je krijgt een gesprek waar hart en ziel tot hun recht komen.
Er is een nóg diepere en omvangrijkere dimensie waar vanuit je naar de ander kunt luisteren. Dat is het universele bewustzijn en de creatieve bron waar vanuit alles voortkomt en naar toe gaat, die je ook wel als ‘spirit’ kunt benoemen. Klinkt zweverig, vind je niet? Totdat je realiseert dat luisteren vanuit deze dimensie gekenmerkt wordt door een aantal hele concrete kwaliteiten. Laat ik er enkele noemen waar je direct gebruik van kunt maken.
Luisteren vanuit spirit gaat voorbij aan luisteren vanuit een onbewust ego en een gekwetste ziel. Op dit niveau ben je je bewust van de impact van je eigen geraaktheid, zielenpijn en ego die je gedrag als luisteraar drijft. Dan ben je vrijer om je eigen onopgeloste werk niet op de ander te projecteren. Dan reageer je niet vanuit frustratie omdat je eigen verwachting niet door de spreker is waargemaakt. Je constateert slechts en ziet de gevolgen, zonder een enkel oordeel naar de ander of je zelf.
De spreker tegenover je voelt energetisch of je ‘schoon van binnen’ bent waardoor de hemel in het contact kan opengaan.
Als je als luisteraar luistert naar de ander vanuit spirit, dan zijn er geen verborgen agenda’s of geheimen. Dan is er geen angst, schaamte of schuld om iets in het contact met de ander te verliezen. Dan is er vol-ledige transparantie in de woorden- en energie-uitwisseling met de ander. Je luistert vanuit een kinderlijke onschuld waar vanuit ruimte en vertrouwen is om alle licht- en schaduw kanten onder ogen te zien en te verwoorden. Zoals bij de biecht in de kerk waarbij – als het goed is – zó geluisterd wordt. En de spreker zich vervolgens voelbaar opgelucht de deur uitloopt als alles wat dwarszat ter sprake kwam. Alsof er een donkere wolk is opgelost en zon is gaan schijnen vanbinnen.
Die helderheid en impact bereik je als luisteraar als je zelf je eigen licht- en schaduwkanten grondig kent en open bent.
Spirit sluit niets uit want alles komt daar vandaan en gaat ernaar terug. Alleen ego zorgt voor exclusie. Vanuit deze houding voelt de geluisterde vrijheid helemaal zichzelf te zijn, waardoor veel meer essentiële informatie op tafel komt.
“Alleen ego zorgt voor exclusie”
Spirit kent geen openlijke- of heimelijke hiërachie. Die kent geen pyramide-structuur als ego-matrix waarbij er mensen aan de top staan. Nee, die maakt daar onherroepelijke korte metten mee. Als luisteraar neem je dan ook niet het gesprek over om vooral je eigen zogenaamde belangrijke kennis te delen. Als luisteraar stel je je juist in dienst van het verhaal van de ander. Ongeacht de ervaring, afkomst, opleidingsniveau of wat dan ook, je kijkt louter en alleen als luisteraar naar ‘de mens’ die tegenover je zit. Die oprechte houding opent deuren in het contact met de ander.
“Spirit kent geen hiërachie”
Op dit niveau is er geen enkel oordeel over ander in je denken of (verbaal) gedrag. Er is geen emotionele lading van felheid, cynisme of wat dan ook. Je luistert met ‘Spock-oren’ uit de serie- of filmreeks Star Trek, waarbij je hooguit af en toe concludeert met het woord: ‘fascinating’. Vanuit een onderzoekende geest die verder wil weten en leren vraag je verder door vanuit nieuwsgierigheid. Niet alleen wordt die oprechte interesse van jou als luisteraar door de spreker gewaardeerd, het laat ook zien dat je oprecht de achterliggende motivatie wilt leren kennen om de ander echt te begrijpen wat vaak tot meer harmonie leidt.
Ook al ben je het als luisteraar niet eens met de ander, je blijft oprecht vriendelijk (niet sociaal wenselijk gespeeld, maar verbonden met je hart, welgemeend). Zoals Barack Obama toonde toen hij een felle reactie uit het publiek achter zich kreeg. In plaats van door te gaan met zijn speech, draaide hij zich om. Niet om een felle reactie terug te geven wat je wel eens ziet, maar hij zei: ‘je bent gepassioneerd en maakt je zorgen over dat mijn plannen je zouden kunnen schaden’. Als luisteraar maakte hij een brug in plaats van een muur met de ander.
“Spirit kent geen muren”
Spirit luistert vooral naar de energie waar van uit iets te horen valt, niet zozeer de tijdelijke vorm waarin het genesteld is. Daarom kun je luisteren naar mensen, maar wat te denken van vogels. Stel je eens voor dat er helemaal geen vogels op deze aarde zou zijn. Beeld het je eens voor een minuut even in. Er is zo veel meer om naar te luisteren. Vele inheemse volkeren die ik op mijn reizen bezocht heb, hebben het daarom ook over luisteren naar het hart van Moeder Aarde en haar ritme. Middels drumming-ceremonie ervaren ze vaak een diepe verbinding. Hiervanuit wordt een diep respect gevoeld voor de Aarde die als tijdelijke gastvrouw het leven hier voor je mogelijk maakt. Iets wat velen van ons simpelweg vergeten zijn.
Spirit dient zich ook in je luisteren aan als intuïtie ruimte krijgt. Zoals ik bij een recente coaching ervoer waarbij een Senior Onderzoeker van een Ministerie uiteindelijk iets met dieren wilde gaan doen. Voordat dit ter überhaupt ter sprake was gekomen, deelde ik dat ik telkens beelden van katten en andere dieren bij haar kreeg. Ze ging helemaal ‘aan’. Direct daarop deed ik een voice dialogue sessie waarbij we met het deel van haar dierenliefhebber gingen praten. Ze zat bij het balkon met een open deur en letterlijk op dat moment kwam er een duif aanvliegen die op 70 cm. drie minuten lang aan haar voeten bleef zitten. Wat een kosmische knipoog. Immers, vanuit spirit is alles met alles verbonden, alleen zien we het niet altijd.
Je hebt gezien dat er vier dimensies van diep luisteren zijn die allen hun eigen valkuilen en oplossingen hebben. Als je echt bereid bent blijvend naar alleen jezelf als luisteraar te kijken en écht naar de anderen te luisteren, dan ligt harmonie aan je voordeur.
Voor luisteren heb je echter wel de ander nodig aanwezig te zijn. Door te veel ego of een gekwetste ziel kan het zijn dat de ander er (nog) niet aan toe is om een dialoog met je aan te gaan. Laat waaien, houd de deur altijd op een kier, en nodig uit ook al word je uitgestoken hand niet altijd aangenomen. Iedereen heeft zijn eigen tempo van ontwikkeling. Richt je dan op anderen die de moed hebben dat wel te doen en maak zo harmonie met hen die dat wel willen en kunnen. De wereld om je heen wordt er een stuk mooier van.
“Hoe dieper je luistert, hoe mooier het wordt”
Probeer ‘diep luisteren’ eens vaker uit. Doe het niet als eenmalige daad, maar zie het als een proces waar je op steeds dieper niveau kunt groeien en echt tot elkaar kunt komen.
Ik wens je bovenal veel plezier in deze ontdekkingsreis en het mooie wat als luisteraar tot je kan komen.
#diepluisteren #actiefluisteren #psychologyofselves #voicedialogue #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #martinthoolen #awarenessatwork
