Je zou het misschien niet zo zeggen, maar organisaties hebben er financieel heel erg veel baat bij als werknemers niet langdurig uitvallen en ze hun mensen gezond aan het werk kunnen houden. Momenteel kost het organisaties in Nederland in totaal minimaal 119 miljoen per werkdag en 31 miljard op jaarbasis. En er is zelf sprake van een stijgende lijn.

Hoe kunnen organisaties dit omkeren, zodat ze naast gezonde mensen ook bakken geld overhouden? En wat kun je zelf als leider doen om dit te realiseren?

Op basis van mijn 35 jaar professionele ervaring met stress in organisaties als Business Psycholoog vind je hier een paar suggesties.

Toch iets om als bestuurder, CEO of directeur over achter je oren te krabben, toch? En bovenal, hoe dit te keren of te voorkomen?

Het ziekteverzuim is in oktober 2026 in Nederland opgelopen naar 5,1 procent. Daarmee ligt het verzuim op het hoogste niveau voor de maand oktober in jaren, melden arbodiensten HumanCapitalCare en ArboNed. Volgens de arbodiensten, die samen het verzuim bij zo’n één miljoen werknemers bijhouden, zet de zorgwekkende trend van de afgelopen maanden door. De stijging komt vooral doordat werknemers langdurig uitvallen. Stressgerelateerde klachten spelen daarbij een grote rol.

Het aantal werknemers in Nederland volgens het CBS telt Nederland circa 9,35 miljoen werknemersbanen (exclusief zzp’ers, aangezien die geen loondoorbetaling bij ziekte via een werkgever krijgen). Bij een verzuimpercentage: 5,1 betekent dit dat er op een gemiddelde werkdag zo’n 477.000 werknemers ziek thuiszitten. De kosten per verzuimdag: ArboNed rekent met gemiddeld € 380 per verzuimdag (inclusief loondoorbetaling, werkgeverslasten, productiviteitsverlies en kosten voor vervanging/begeleiding). Landelijke richtlijnen hanteren een bandbreedte van € 250 tot € 400 per dag. Dit betekent per werkdag een verlies van minimaal 119 miljoen per werkdag en 31 miljard op jaarbasis.

De cijfers in andere landen zullen ongetwijfeld verschillen, maar er is wel een globale ontwikkeling gaande dat er steeds mensen bezwijken onder teveel negatieve werkdruk met dezelfde gevolgen vandien.

Wat kun je als werkgever onder andere doen om burn-out te voorkomen?

Zie in dit bijgaande artikel enkele waardevolle suggesties: https://martinthoolen.com/hoe-voorkom-je-als-manager-of-bestuurder-burn-out-in-je-team-of-organisatie/

En waar kun je je managers en medewerkers zelf bewuster van maken?

Zodat ze niet in langdurige uitval terecht komen of er sneller uitkomen en weer inzetbaar zijn? In bijgaande artikelen vind je andere handvaten, kijk maar:

JE GOUDEN KOMPAS VOOR MEER REGIE IN JE WERK EN LEVEN: https://martinthoolen.com/vindt-hier-je-gouden-kompas-voor-meer-regie/

VITAAL BLIJVEN NA VAKANTIE: https://martinthoolen.com/hoe-blijf-je-vitaal-na-je-vakantie/

SNEL VEEL MEER TIJD WINNEN? ‘MANAGE’ JE TIJDSVERSLINDERS! https://martinthoolen.com/snel-veel-meer-tijd-winnen-manage-je-tijdsverslinders/

DUURZAME RE-INTEGRATIE DOOR TRANSFORMATIE: https://martinthoolen.com/duurzame-re-integratie-door-transformatie/

Conclusie

Struisvogelpolitiek, bagatellisering of lage prioritering van dit fundamentele probleem van leiders in organisaties in beleidsvoering zal alleen maar tot forse sommen geld en ontevredenheid leiden.

Zodra leiders bewuster worden van de enorme impact van langdurig uitval en concrete acties ondernemen vanuit een nieuw bewust beleid, zal dat significant bijdragen aan miljoenenwinst en gezonde, duurzame inzetbare managers en medewerkers.

Op naar een geestelijk gezonde en winstgevender organisatie!

Martin

© 2026: Martin Thoolen

#workalholic #stressmanagemnt #timemanagement #werkdruk #burnout #duurzameinzetbaarheid #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #ego #ziel #soul #spirit #awarenessatwork #martinthoolen

Verslaafd aan werk. Het kan gezond en ongezond zijn. Waarvan is het afhankelijk? En hoe kun je een gezonde workalholic zijn? Hier vind je een paar antwoorden.

Het is ongezond als te veel werken vanuit angst voortkomt. Als je bang bent om tekort te schieten, te falen, er niet bij te horen, niet speciaal genoeg of van toegevoegde waarde te zijn of afkeuring te riskeren. Om dat te voorkomen en het tegenovergestelde te winnen aan waardering, zetten we vaak onbewust bepaalde krachtpatsers uit ons ego in. En juist die kunnen in overmatige zin je de afgrond in drijven.

Het ego kun je zien als een autobus waarin je eigen ego-passagiers het stuur van je overnemen. En elke keer als een ego-passagiers of een combinatie daarvan aan het stuur zit, denk je anders, kijk je anders, voel je je anders, kies je anders en gedraag je je anders. Er zijn met name drie ego-passagiers die je over gezonde grenzen van jezelf kunnen duwen, namelijk je innerlijke Pleaser, Pusher of Perfectionist (de 3 P’s) of een combinatie daarvan. Ze kunnen je gemakkelijk naar een burn-out leiden als je er niet bewust en gedoseerd mee omgaat.

Verslaafd aan werk kan ook voortkomen uit passie en bezieling voor het werk wat je doet. Dat is een bron die je fundamenteel meer energie geeft. Want je doet wat je leuk vindt en dan lijkt veel werk onuitputtelijk haalbaar. Zelfs als je veel overwerkt in de avonden en weekenden. Maar is het ook eindeloos gezond?

Nee, ook bezieling kent zijn grenzen, want je bent geen robot, maar een mens met een limiet aan draag- en veerkracht. In mijn boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’ zie je dat een overbevlogen ziel je ook in de afgrond kunt sturen.

En vergeet niet je werk/privébalans! Soms kun je zo gedreven aan het werk blijven dat je avonden en weekenden er mee bezig blijft. Ten koste van echte aandacht van je partner, gezin, familie en vrienden. En voor je het weet wordt ook je eigen relatie een BV waar het hart stiekem al de deur is uitgelopen.

Wat van belang is om een ‘gezonde workalholic‘ te zijn, is dat dat je werkt vanuit gedoseerde bezieling en tegelijkertijd ongezonde fysieke- en geestelijke stresssignalen herkent, bovenal erkent wat vaak vergeten wordt, en daar effectief mee omgaat. En dat je acceptabele grenzen stelt aan werk en minimale aandacht besteedt aan je privéleven. Ten minste, als je je relatie, je gezin, je familie, je vrienden, eventuele hobby’s en vrije tijd de moeite waard vindt om te koesteren.

De keuze is aan jou…

Meer weten hoe je praktisch en fundamenteel jezelf bewaakt? Zie: https://martinthoolen.com/service/coaching-vitaliteit-duurzame-inzetbaarheid/

Of, wil je alvast wat tips ontvangen over hoe je fundamenteel gezond kunt omgaan met werkdruk of stress, kijk dan hier:

DUURZAME RE-INTEGRATIE DOOR TRANSFORMATIE: https://martinthoolen.com/duurzame-re-integratie-door-transformatie/

JE GOUDEN KOMPAS VOOR MEER REGIE IN JE WERK EN LEVEN: https://martinthoolen.com/vindt-hier-je-gouden-kompas-voor-meer-regie/

VITAAL BLIJVEN NA VAKANTIE:
https://martinthoolen.com/hoe-blijf-je-vitaal-na-je-vakantie/

ALS WERKGEVER/MANAGER BURNOUT VOORKOMEN: https://martinthoolen.com/hoe-voorkom-je-als-manager-of-bestuurder-burn-out-in-je-team-of-organisatie/

SNEL VEEL MEER TIJD WINNEN? ‘MANAGE’ JE TIJDSVERSLINDERS! https://martinthoolen.com/snel-veel-meer-tijd-winnen-manage-je-tijdsverslinders/

© 2026: Martin Thoolen

#workalholic #stressmanagemnt #timemanagement #werkdruk #duurzameinzetbaarheid #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #ego #ziel #soul #spirit #awarenessatwork #martinthoolen

Hoe vaak hoor je het mensen niet zeggen: “Zo ben ik nu eenmaal”. Zowel op het werk, als thuis. Maar is het wel zo goed? Afgelopen week hoorde ik hier een opdrachtgever als ook een klant hierover met betrekking tot haar partner.

Deze overtuiging kan een hoop ontspanning, maar juist ook extra spanning of zelfs destructie geven. Zowel in teams op het werk, als ook thuis met je dierbaren. Hoe kun je er dan het beste mee omgaan? Neem hier een kijkje.

Het mooie

Het mooie ervan is dat het een vorm van zelfacceptatie kan zijn, als je het tegen jezelf of anderen zegt en accepteert: je tekortkomingen, je schaduwkanten, je nare gewoontes; ze mogen er allemaal zijn, want ze zijn er toch. Hoe heerlijk is het dit volledig aanwezig te laten zijn, zonder dat er ook maar iets van je zelf hoeft te veranderen. Zo ben ik nu eenmaal. Stel je eens voor: volledig onvoorwaardelijke zelfacceptatie. Ik krijg er nu al lucht van als ik het opschrijf.

Zelf-compassie en zelf-vergeving zijn prachtige spirituele waarden om na te leven. Zoals we onder andere in het Boeddhisme zien. Te vaak geven mensen zichzelf de kous op de kop. Grondlegger Hal Stone, van de ‘Psychology of Selves & Voice Dialogue’ vertelde me letterlijk bij mijn opleiding in the USA, dat de innerlijke criticus in het ego van mensen zeer sterk vertegenwoordigd is in Nederlanders, cultureel-historisch gevoed vanuit het calvinisme. Maar niet alleen in Nederlanders, want het is een ego-passagier die in ieder van ons huist. Het is het geweten dat je scherp houdt en maakt dat je openstaat voor feedback en daarvan zichtbaar leert. Maar in veel gevallen, zoals bij het ‘imposter-syndroom’, zit hij te vaak op je nek en sabelt je met negatieve zelfkritiek neer. Dan vergroot het onnodig je onzekerheid en knabbelt aan je zelfvertrouwen.

In díe gevallen is zelf-compassie als balsem voor je ziel en kun je beter jezelf een kus in plaats van een kous op de kop geven.

“Van kous naar kus op de kop”

Maar, is het ook oneindig goed?

En gaat zelf-compassie soms niet ten koste van compassie voor de ander en je naasten zoals we in Christendom, Jodendom en Islam terugzien?

Het lelijke

Het lelijke van de ‘zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie’ is, dat het juist ook interacties met anderen kan polariseren en zelfs kan leiden tot destructief en levensgevaarlijk gedrag.Eén van mijn opdrachtgevers liet weten in een reorganisatie te zitten, waarbij nieuwe competenties geëist worden. Niet alleen inhoudelijk goed in je werk zijn en blijven, maar nu ook intercollegiale goed kunnen samenwerken. Eén teamlid die er al 30 jaar werkt, vindt dat hij zich allang bewezen heeft en hem niets verteld hoeft te worden over hij moet werken. Hij kent immers de klappen va de zweep.

Toen hem gevraagd werd ook backoffice activiteiten te leren, kwam hij in verzet. Hij deed al jarenlang alleen front-office activiteiten en hij vond dat hij dat goed deed en doet. In tegenstelling tot wat sommigen collega’s zagen. Toen de algemeen directeur hem op wees om toch back office activiteiten te leren (om de continuïteit te borgen bij afwezigheid van collega’s), stak hij zijn middelvinger op en zei: dit ga ik niet doen en dit kan ik niet veranderen, want zo ben ik nu eenmaal. Door het verzet werd ook de sfeer grimmiger in team door zijn norse blikken en cynische opmerkingen en maakte het minder sociaal veilig voor anderen zich te delen.

Een andere klant liet me weten dat ze altijd voor haar partner heeft gezorgd vanuit een zorgzame moederrol. Dat deed ze ook op haar werk en verloor bakken energie waardoor ze even overspannen thuis kwam te zitten. Op het moment dat ze haar zoon en man vroeg om zelf de eigen troep op te ruimen, zelf af te stemmen om de gezamenlijke auto te gebruiken en andere verantwoordelijkheden te nemen, kwamen ze in verzet. Ze kreeg verwijten en kwaadheid naar haar toe geslingerd. Toen vroeg ze haar partner vriendelijk of hij dit wilde veranderen, waarop hij zei: “zo ben ik nu eenmaal…” Haar reactie was: “dan moet ik misschien maar mijn koffers gaan pakken”.

Gevolgen van het lelijke

Het gevaar van sterke identificatie met zo-ben-ik-nu-eenmaal is dat je je geestelijke grafsteen geschreven hebt. Je hebt je vast gebeiteld met de rotsvaste overtuiging dat je je niet meer hoeft te ontwikkelen of veranderen. Dit, terwijl verandering één van de weinige zekerheden zijn. Een rivier, een boom, een sterrenstand verandert. Continu. En wij als mensen niet? Zijn en blijven mensen dan altijd helemaal hetzelfde?

Nee, je lichaam verandert continu. Je geestelijke gesteldheid en persoonlijke- en professionele ontwikkeling ook. Dus je bént nooit helemaal dezelfde. Want verandering is een constante.

Mensen verzetten zich alleen tegen verandering en natuurlijke ontwikkeling op het moment dat het hun eigen ego-belangen schaadt, zoals bijvoorbeeld hun gemakzucht, privilege, macht, geld of roem. En dat is precies wat gebeurde in beide casussen.

De ‘zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie’ wordt zo een vrijbrief om maar te doen laten hoe het jezelf het beste uitkomt, ook al gaat dat ten koste van je medemens. Je staat niet meer open voor constructieve kritiek die je groei en ontwikkeling als mens juist kunnen bevorderen. Je zegt misschien ‘ja’, maar je doet ‘nee’. Je polariseert meer met anderen. Waar is dan de compassie naar de ander?

Wat nu? Hoe mee omgaan?

Gebruik het
Wanneer en hoe helpt de zo-ben-ik-nu-eenmaal-identificatie? Als je vindt dat je het zelf nooit goed genoeg doet.Zeg het tegen jezelf als je te veel negatieve zelfkritiek praktiseert en accepteer dat niet alles perfect hoeft te gaan. Dat je fouten mag maken om van te leren. Vertel jezelf dat je onderweg bent, net als een rivier en dat het okay is zoals het nu is.

Laat het los
Laat het los als je te vaak kritiek van meerdere mensen krijgt die echt wel hout snijden. Sta open en vraag door naar de constructieve kritiek om van te leren om een beter en prettiger mens te worden, ook voor de ander.

Kan of wil je het niet, dan mag dat natuurlijk ook. Maar kies er dan voor om uit het contact te stappen waar je niet meer mee matcht. Zodat je jezelf kunt zijn zonder een ander tot last te zijn.

Wat als een ander het blijft zeggen
Confronteer de ander met de effecten van deze uitspraak. Geef de gevolgen voor jezelf van zijn of haar gedrag aan voor jezelf. Als die het blijft zeggen en niet openstaat voor verandering, overweeg dan om (tijdelijk) er van weg te gaan. Misschien wordt het gemis zo groot gevoeld, dat iemand wel wil veranderen en nieuw en open voor zichtbare ontwikkeling terugkomt. Of niet, en dan is van elkaar wegblijven beter dan bij elkaar blijven. Zowel qua werk, als thuis.

Immers, soms is het laf voor een ziel om te gaan, maar soms om te blijven (Peter  Delahay).

Ik wens je gedoseerde wijsheid om de volgende keer om te gaan als je deze uitspraak weer eens voorbij hoort komen.

Martin

© 2026: Martin Thoolen

#persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #ego #ziel #soul #spirit #awarenessatwork #martinthoolen

Leven en dood worden vaak in één adem genoemd. Hoe kun je hiernaar kijken en je leven en werk mee verrijken? Zodat je groeit naar een persoon en professional die met meer tevredenheid en positieve energie leeft en werkt, en waarbij je talenten meer tot hun recht komen?

Hier volgt een perspectief…

Dood en geboorte

Dood is niets anders dan de destructie van een vorm. Geboorte is niets anders dan het ontstaan van een vorm. Beiden maken deel uit van de tijdloze cyclus van creatie.

Maar wat is dan leven? Waarvoor werken en leven we, en wat is de zin ervan?

Wat is dan leven?

Bekijk je het leven lineair, dan heeft het alleen een begin- en een eindpunt: ‘that’s it’. Dan zou het leven in één keer voorbij, of kapot, zijn. Maar is dat wel zo?

Bekijk je het leven cyclisch, dan is het een oneindige stroom die telkens van vorm verandert — zoals eb en vloed, de seizoenen, of de geboorte en dood van een dag. Vanuit een lineair perspectief eindigt het leven definitief bij de destructie van de vorm: de dood van een blad aan de boom, van een dag wanneer de zon ondergaat, of van het lichaam als het sterft.

Toch is dat een beperkt perspectief — vergelijkbaar met het idee, vroeger, dat de aarde plat was. Dat beeld bood destijds houvast voor topografie en reizen, maar was slechts een deel van de waarheid. Pas toen onze waarneming zich verruimde, ontdekten we dat de aarde rond is: de platte aarde bleek een tweedimensionale projectie van een driedimensionale werkelijkheid.

Zo is het ook met het leven. Voorbij het lineaire denken is het leven iets cyclisch dat telkens in een andere vorm terugkeert. De meesten van ons kunnen dit, met onze beperkte waarneming, nog niet zien — maar dat betekent niet dat het niet bestaat.

Doordenk je dit verder, dan geldt voor het lichaam hetzelfde als voor de platte aarde: het is een tijdelijke, driedimensionale projectie vanuit een hogere, tijdloze en ruimteloze dimensie. Bij het sterven wordt deze vorm losgelaten, waarna het leven — zonder lichaam — gewoon doorgaat. Mogelijk is elke dimensie op haar beurt weer een projectie van een nog hogere dimensie, tot in het oneindige. Hoe dan ook is het bemoedigend dat wetenschap en menselijk bewustzijn steeds meer kunnen waarnemen, waardoor ons perspectief zich blijft verruimen. En bovenal: het leven gaat gewoon door, zij het in een andere vorm.

De dood van een vorm geeft nieuwe ruimte en ervaringen om van, en met, nieuwgeboren vormen te leren. Soms wordt het oude losgelaten om je de kans te geven iets nieuws te ervaren of te creëren — of dat nu een gedachte, een overtuiging, een baan, een project, een dag, een jaar, een partner, vriend of een familielid betreft. Dus: dank je, dood… en geboorte…

Het leven gaat door

Met de dood is het leven dus geenszins voorbij. Hoe hoopgevend is dat! Je bent niet ‘klaar’ wanneer je sterft — sterker nog, het leven is er altijd geweest: vóór je geboorte, na je geboorte, en na je dood. Het is nooit weggeweest.

Dat roept de vraag op: waar, of waarvoor, leef en werk je dan? Of misschien beter gezegd: hóe leef je, en hóe werk je, nu?

Wat komen we hier tijdelijk doen op aarde?

Naar mijn overtuiging is het leven hier niets anders dan een tijdelijke leerschool van pijnlijke, traumatische en vreugdevolle ervaringen, bedoeld om te groeien als ziel. Ons lichaam is daarbij niets anders dan een tijdelijk voertuig om aardse ervaringen op te doen en daarvan te leren als mens en als ziel.

Van wieg tot graf doen we diepgevoelde werk- en levenservaringen op waarvan we kunnen leren een beter mens te worden. Of we leren er niet van, stagneren in onze ontwikkeling, of worden er zelfs een minder goed mens van. Wat je zaait, is wat je oogst.

Het mooie is dat een oneindig leven ons telkens opnieuw de kans geeft om dit te realiseren. Ieder jaar, iedere dag, elk uur, elke minuut is een kans om te groeien in hóe je leeft en werkt — zodat je, met meer tevredenheid, innerlijke rust en positieve energie, vormgeeft aan je talenten.

Wil je ontdekken hoe je je werk en leven zinvoller maakt, en wat je daarin belemmert?

Kijk dan eens naar dit boek: Persoonlijk Inspirerend Leiderschap

Op het Leven!

Martin

Er even tussen uit geweest. Heerlijk! Lekker bijgetankt. En nu…?

Voor je het weet ben je je vakantie alweer vergeten. Toch?

Je agenda en mailbox stromen over, deadlines dienen zich aan, en ongemerkt zit je weer midden in de dagelijkse hectiek.

Wil je dit keer voorkomen dat je in de valkuil van te veel werkdruk belandt? En met plezier én positieve energie blijft werken?

Na 35 jaar ervaring in training en coaching op ook het gebied van werkdruk, duurzame inzetbaarheid en re-integratie, deel ik graag mijn beste tips met je.

Terug aan het werk: van ontspannen naar overbelast?

Je begint na je vakantie aan het werk vol met energie. Maar dan komt de stroom op gang:

En voor je het weet, voel je je na drie weken alweer moe. Je vraagt je af:

Waar is mijn energie gebleven? Hoe houd ik de vlam brandend?

Alles draait om energie

Alles is energie. Jij ook. Je lichaam is slechts een tijdelijke container van energie. Hoe meer energie je geeft, des te meer je het moet aanvullen. Net als bij een auto. Die kan ook niet verder zonder brandstof, of zonder regelmatig onderhoud zonder vast te roesten.

“Alles is energie”

Dus moet je af en toe gewoon bijtanken. Meestal doe je dat in vakanties. Door niet te denken, maar gewoon te ‘zijn’. Je energie is ongemerkt weer helemaal aangevuld.

Terug op het werk verdwijnt dat vaak naar de achtergrond. Om vervolgens een marathon aan werk te lopen, waarbij de vakanties de eindstrepen zijn. Uitgeput ga je weer weg op vakantie om bij te komen, om daarna weer hetzelfde te doen. En soms werk je dan door totdat je er bijna bij neervalt. En je ‘denken’ blijft maar onophoudelijk ‘aan’ staan. Zoals s’-avonds piekeren over je werk.

Drie niveaus van balans & praktische tips

Een gezonde werk-privébalans kun je onderhouden op drie niveaus:

025 22008 AUT Martin Thoolen Geinspireerd Persoonlijk Leiderschap Illustraties 004 Tekengebied 1 kopie 14 2 - Hoe blijf je vitaal aan het werk ná je vakantie?

Uit © 2022: Persoonlijk Inspirerend leiderschap (Martin Thoolen): Model Persoonlijk Inspirerend Leiderschap TM

1. Gedrag: time- & stressmanagement

Je ontlast je zelf als je effectiever en efficiënter werkt door time- en stressmanagement. Probeer de volgende tips eens uit:

TIP 1: STEL DE JUISTE PRIORITEITEN
Voordat je iets doet wat je vindt dat je móet doen, stel je zelf de volgende vier vragen en doe het eens anders:

1. Waarom moet dit gedaan worden?

2. Waarom Ik?

3. Waarom nu?

4. Waarom zo?

TIP 2: PLAN LUCHT EN PAUZEER REGELMATIG
Plan minimaal 20% lucht in je agenda. Onvoorziene zaken en pauzes maken dat je eigen planning niet onder druk komt te staan. Zorg dat je na 1,5 uur een korte pauze neemt en van je werkplek even weggaat. Die afstand geeft vaak meer lucht en ontspanning. Ongemerkt tank je bij.

TIP 3: DELEGEER
Vraag een ander een taak van je over te nemen. Durf een ander te bezwaren als het je eigenlijk te veel wordt.

TIP 4: LUISTER EN HANDEL NAAR JE LICHAAM
Je lichaam is een briljante stress-scanner. Het wijst feilloos aan of je richting overspannenheid of burn-out gaat: chronische vermoeidheid, piekeren, slecht slapen, fysieke klachten en veel meer. De vraag is niet zozeer of je het registreert, maar bovenal of je je lichaamssignalen érkent. Durf daarna gezonde grenzen te stellen voor wat je lichaam van je vraagt.

“Je lichaam is een briljante stress-scanner”

TIP 5: BEWEEG
Geef je zelf een gezonde schop onder je kont. Onderzoek toont namelijk aan dat beweging de negatieve effecten van stress vermindert en bijdraagt aan een positieve stemming en betere mentale gezondheid.Een half uur wandelen elke dag; of yoga doen; of naar sportschool gaan, het helpt allemaal.

2. Ego: doseren van je innerlijke ‘pleaser, pusher, perfectionist’

Eén van de manieren hoe je kunt kijken naar je ego, is dat je een bus bent met verschillende ego-passagiers die onbewust het stuur van je over nemen. Als de pleaser het overneemt, doe je alles wat je denkt waar een ander behoefte aan heeft. Als de pusher aan het rijden is, dan moet je van alles blijven doen, zonder te stoppen. En de perfectionist genereert topkwaliteit en schoonheid-in-de-vorm, maar kan je ook veel extra tijd kosten waardoor je in de knel komt.

Deze drie ego-krachtpatsers (pleaser, pusher en perfectionist) zijn favoriet bij werkgevers, want wat je voor hen doet is veel en goed in ruil voor beloning en waardering. Niks mis mee, alleen zijn deze 3 P’s tegelijkertijd ook de grootste uitputtingsbronnen.

TIP 6: DOSEER JE INNERLIJKE PLEASER, PUSHER EN PERFECTIONIST

Doseer de drie ego-passagiers door het toelaten van het tegenovergestelde.

1. Durf gezonde grenzen te stellen en daardoor onaardig te zijn

2. Neem tussentijds meer ontspanningstijd op de dag en in de week om bij te tanken

3. Laat je perfectie wat losser en vraag eventueel een ander om de kwaliteit van je werk te bewaken.

3. Ziel: herijk je bezieling en loopbaan

De basis van je vitale energie is je bezieling. Want als je doet wat je bezielt, ben je aangesloten op een veel grotere bron van onuitputtelijke energie: bewustzijn of spirit. Soms kun je sleutelen aan de buitenkant (met gedrag, time- en stressmanagement) en blijft er toch een structurele energielek. Het blijft knagen dat je niet helemaal lekker in je werk zit.

Soms werk je een tijd op vruchtbare, uitgedroogde of zelfs op toxische grond. Bij uitgedroogd is er gebrek aan uitdaging en inspiratie voor je. Bij toxische grond kruipt het onder je huid en houd je werk je s’-avonds meer bezig dan je wenst. En dan is het belangrijk om wakker te zijn, want: alle systemen en relaties die geen ruimte geven aan het bestaan én de unieke expressie van de ziel, zetten de ziel gevangen en kunnen je lichaam ernstig ziek maken.

“Alle systemen en relaties die geen ruimte geven aan het bestaan én de unieke expressie van de ziel, zetten de ziel gevangen en kunnen je lichaam ernstig ziek maken”.

Daarom door je er goed aan om af en toe je eigen loopbaan/huidige functioneren onder de loep te nemen en te herijken.

TIP 7: HERIJK JE BEZIELDE LOOPBAAN

Stel je zelf de volgende vragen en antwoord oprecht vanuit hart en ziel:

1. Doe ik nu wat ik wil en kan?

2. Kom ik hier tot mijn recht?

3. Ben ik blij met het werk?

4. Krijg ik energie van mijn werk?

5. Wat vertellen mijn dromen me? (nieuwe tips hiervoor in blog; https://martinthoolen.com/nieuwe-loopbaanstap-gebruik-je-dromen/)

6. Wat zou ik anders doen als mijn bezieling meer de ruimte krijgt?

Als je ziel aan het woord is, herken je dat vaak aan de volgende woorden die in je gedachten omgaan: eigenlijk, liefst, echt, werkelijk, wezenlijk. Besluip jezelf op wat er wérkelijk in je omgaat en durf nieuwe, weloverwogen keuzes te maken. Want soms is het laf om te gaan, maar soms is het laf om te blijven (Peter Delahay).

“Want soms is het laf om te gaan, maar soms is het laf om te blijven”
(Peter Delahay)

Tot slot: vitaal verder na je vakantie

Wat kun je doen om vitaal te blijven werken na je vakantie?

Blijf niet wachten tot de volgende vakantie om weer op te laden.

Bouw oplaadmomenten in, elke week en elke dag, zodat je met plezier, energie en focus kunt blijven werken.

Wil je meer weten wat je kunt doen? Check out hier coaching van burnout en duurzame inzetbaarheid.

Ik wens je een energiek en positief vervolg van je werkjaar.

© 2026: Martin Thoolen

#werkdruk #burnout #overspannen #stressmanagement #timemanagment #duurzameinzetbaarheid #re-integratie #leadership #leadershipdevelopment #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling  #loopbaanontwikkeling #loopbaancoaching #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap

“Er is altijd licht, alleen zien we het niet altijd”

Zowel letterlijk, als figuurlijk.

Letterlijk oneindig licht

Hoezo letterlijk? Ga maar even de ruimte in buiten onze dampkring en het is er oneindig pikzwart.

Maar is dat wel zo?

Want, wat als onze ogen Hubbletelescopen zouden zijn?

Door onze beperking (of onze beperkte zintuigen) zien we dus vooral veel donkerte.

Ons ontgaat het oneindig veld van licht wat van alle biljoenen sterrenstelsel afkomstig is.

Onzichtbaar voor ónze ogen.

Als onze ogen echter gevoeliger zouden zijn zoals Hubbletelescopen of nog veel sterker, dan zou de ruimte niet zwart, maar licht kleuren! Dan zou de ruimte niet donker zijn, maar een oneindige oceaan van licht zijn.

Je zou de sterren, die wij met onze ogen zien, kunnen zien als speldenprikken waarachter een oneindig energieveld van wit licht schuilgaat!

“Sterren zijn als speldenprikken waarachter een oneindig energieveld van wit licht schuilgaat”

Dus achter elke donkerte schuilt een oneindig veld van licht.

En niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk waar je in je werk en leven gebruik van kunt maken waardoor het lichter en mooier wordt.

Maar hoe dan?

Geestelijk oneindig licht

In essentie is er in ons leven en werk Altijd Licht.

Werken en leven vanuit ‘geestelijk licht’ houdt onder andere concreet in: vreedzaam, vriendelijk, compassievol, liefdevol, tolerant, nieuwsgierig, lerend werken en leven.

In mijn boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’ noem ik het werken en leven vanuit ‘Spirit’ of een oneindig en allesomvattend bewustzijn. Met concrete definities, praktijkcases en oefeningen je direct in je werk en leven kunt toepassen.

Maar hoe komt het dan toch dat we vaak het leven of werk juist niet als licht of mooi ervaren?

Dat heeft alles te maken met dat we, individueel en collectief, in onze zielenkwetsuren blijven hangen en onze ego-brillen ophouden, waardoor we zelf in de donkerte blijven.

We zien hooguit af en toe een lichtpunt of ster in ons werk en leven, maar niet het oneindig veld van licht wat schuilgaat achter deze speldenknoppen.

Van bewustzijnsvernauwing naar -verruiming

Hoe zorg je dan dat je werk en leven lichter en mooier wordt?

1. PERMANENTE ZELFREFLECTIE
Dat begint door de moed te tonen om alleen, maar dan ook alleen maar, permanent naar je zélf te kijken. Je bewustzijn is al groter zodra je jezelf op afstand kunt zien. Dat je bewuster wordt welke gedragingen en keuzes van jezelf tot bepaalde gevolgen leidt of heeft geleid.

2. REFLECTIE OP EIGEN EGO EN BEZIELING

Je gedrag wordt van binnenuit aangestuurd door onder andere je ego en je ziel. Aangezien een te klein, maar bovenal een te groot ego leidt tot polarisaties, blijft mooier en lichter werken en leven langer buiten beeld. Ook het in stand houden van onverwerkte zielenpijn leidt tot keuzes en gedragingen die het niet mooier en lichter maken.

3. EGO LEREN DOSEREN

Het ego kan een grandioos voertuig zijn om je gezonde bezieling en spirit concreet handen en voeten te geven. Zeker in een wereld waar de ego-dichtheid zo groot is. Zonder ego word je hier makkelijk slachtoffer als je te weinig gezond ego ontwikkelt.

Daarom is het zo waardevol om een gedoseerd ego te ontwikkelen die je te hulp schiet.

4. ZIELENPIJN HELEN EN JE ZIEL DE RUIMTE GEVEN

Volgens de beroemde Traumatoloog Peter Levine dragen we allemaal (kleine of grote) trauma’s met ons mee. Niets dus om je over te schamen. Echter, als je de zielenpijn laat bestaan en niet kiest om te helen, dan blijf je als gekwetste ziel door het leven gaan. De keuzes en gedragingen die daarvanuit voortkomen kunnen uitermate (zelf)destructief zijn.

Een mooi en lichter leven houd je daarmee langer in de schaduw.

Zodra je op een gezonde manier aan rouw- en traumaverwerking doet, kan je oude drukkende zielenbagage achter je laten. Er komt dan een existentiële energie vrij van waaruit je als ziel je vrijer en lichter voelt. Je keuzes zijn veel meer in lijn met je wezen, verlangen en talenten, waardoor het werk en leven lichter en mooier wordt.

5. KIEZEN, WERKEN EN LEVEN VANUIT ‘SPIRIT’

Als je in je loopbaan, je dagelijkse ontmoetingen op werk en in je leven handelt vanuit spirit, dan gedraag je je soms anders. Namelijk meer vanuit vreedzaamheid, vriendelijkheid, compassie, liefde, tolerantie, nieuwsgierigheid en de wil om te leren zelf een beter mens te worden. Een stuk leuker, probeert het maar eens uit.

Tot Slot

Wil je je werk en leven lichter maken?

Houdt dan niet je ego-bril op, maar verruim je bewustzijn. Kijk voorbij je ego- of oogkleppen en ga aan de slag met de vijf suggesties.

Ik voorspel je dat je werk en leven er een stuk mooier en lichter van wordt.

Van Harte, Martin

© 2026: Martin Thoolen

#spirit #soul #ziel #ego #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #spiritedpersonalleadership #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen

Eindelijk binnenkort op vakantie! Meer rust, genieten en ontspannen en een leeg hoofd waar je thuis niet toe komt. Maar vind je dat ook echt? Want: Je neemt jezelf mee op vakantie en je komt jezelf tegen op vakantie.

En hoe geeft je vakantie nog meer inspiratie?

Als het anders gaat dan verwacht, kom je jezelf tegen

Opgetogen ga je op reis, maar direct wordt je innerlijke rust verstoord. Zoals wanneer je in te lange files komt te staan, de verkeerde afslag neemt of je bagage niet aankomt op de vlieghaven. Of een pomphouder die vergeet 50 euro terug te geven en zegt dat hij 50 en geen 100 euro van je ontvangen heeft, zoals ik zelf meemaakte.

Aangekomen op je vakantieplek zit je bijvoorbeeld heerlijk weg te mijmeren op het strand en plots zetten mensen naast je keiharde muziek aan. Of je wacht op een bus die niet komt. Je word vroeger wakker van een kerkklok in de morgen of een mooi ochtendgezang vanuit een moskee. Of je wordt ziek op vakantie. Hoeveel ontspanning en genieten is er dan?

Innerlijke rust wordt verstoord door irritatie die voortkomt uit je eigen verwachting.

Geluk en pech, voorspoed en tegenspoed komen alle twee naar je toe in je leven, óók op vakantie. Besluip dagelijks je eigen gedachten en verwachtingen, en laat die wegwaaien. Zodra je je verwachting loslaat over hoe je vakantie moet verlopen, heb je meer plezier en rust. Of het nu gaat om de reis zelf of waar je bent op vakantie. Probeer het eens uit en oordeel dan daarna of het voor je werkt.

“Zodra je je verwachting loslaat over hoe je vakantie moet verlopen, heb je meer plezier en rust”.

Je vakantie als retreat

Even afstand van alles. Even afstand tot je leven en loopbaan. Op afstand zie je het grotere geheel. Want als je er met je neus op zit, zie je het niet. Zoals: Je eigen blinde vlekken in je relaties. Of het hogere doel waarvoor je iets doet.

“Op afstand zie je het grotere geheel”.

Als je op deze letters alleen focust, zie je niet de hele tekst. Als je als voetballer op de tegenstanders focust, ontgaat je de ruimte waar je ze aan voorbij kan gaan. Messi kan dit als geen ander. Als je op de rotonde blijft rijden in je werk en leven, ontgaan je landschappen, wegen en avonturen die je verder kunnen brengen. Durf te dwalen en je komt nog eens ergens. Onverwachte, spontane en magische ontmoetingen met mensen en natuur dienen zich dan vanzelf aan.

“Durf te dwalen en je komt nog eens ergens”.

Op afstand echter zie je sneller of je zo wilt blijven doorwerken als je terugkomt. Zoals Johan die tijdens één van mijn eerdere Retreats ‘Inner Nature’ in de Belgische Ardennen een slak tegenkwam tijdens een loopmeditatie en besloot daar niet aan voorbij te gaan. Sterker nog, hij zat er zelfs een half uur bij stil. Tot in zijn vezels begon hij te voelen met wat voor rotvaart hij dagelijks door zijn werk en leven reist. En hoe zeer hem dat uitputte. Door deze diep gevoelde ervaring besloot hij om bij terugkomst grenzen te gaan stellen aan zijn eigen werkdruk en meer ruimte te maken voor een relaxed leven naast zijn loopbaan. 

Op afstand zie je eerder hoe en of je zo verder wilt gaan in je relatie(s). Zoals ikzelf ooit ervaren heb tijdens een tiendaagse mindfulness opleiding in Yenne, vlakbij het Franse Chambery. Tijdens een baloefening, zag ik een bal van me afrollen en moest onherroepelijk denken aan de natuurlijke verwijdering van mijn toenmalige partner. Pijnlijk, maar onvermijdelijk gezond voor mijn verdere zielsontwikkeling.

Maak ruimte voor je levensonderwerpen, mijmer en maak bovenal ruimte en tijd om te gaan voelen wat je hart vertelt. En je vakantie geeft je nieuwe helderheid en komt tot nieuwe kansen en gezonde keuzes, waar je anders overheen surft.

De hemel op aarde ervaren (spirit/eenheidservaringen)

Ken je dat? Dat je op een heuvel of bergtop zit en je je helemaal één voelt met alles om je heen? Of in trance bent tijdens een autorit en volledig gelukzalig gevoel ervaart? Of in de woestijn of jungle bent waar er geen afscheiding meer is tussen jou en alle planten, dieren en aarde om je heen? Je ervaart een diepgevoelde ‘boost’ aan onvoorwaardelijke liefde en verbinding met de elementen om je heen. Alles is goed en de hemel lijkt even helemaal aanwezig op aarde.

Deze eenheids- of spiritervaringen zijn een kosmische knipoog van wat altijd al op de achtergrond aanwezig was, namelijk universeel bewustzijn of ‘spirit’. Alleen ons ego zorgt er vaak voor dat we deze ervaringen minder hebben als waar we eigenlijk naar verlangen.

Hoe mooi zou het zijn als je deze eenheidservaring meeneemt naar je werk en privéleven als je terugkomt van vakantie? En dat universeel bewustzijn meer een voorgrond wordt, dan een achtergrond blijft? Of zoals saxofonist John Coltrane ooit zei: “Waar je ook bent, zorg dat je altijd een stukje hemel achterlaat”. Dus ook op- je werk en in je privéleven als je weer terug bent.

“Waar je ook bent, zorg dat je altijd een stukje hemel achterlaat” (John Coltrane)

Tot slot

Maak je feestdagen waardevol en vervullend, want je hebt het zelf in de hand.

Ik wens je een hele fijne vakantietijd! Martin

Wil je weten hoe universeel bewustzijn of spirit meer deelgenoot wordt voor je werk en leven, kijk dan hier naar het boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’. Voor effectiever werken, zinvol leven én een beter wereld. Bekijk of bestel hier een exemplaar:  https://www.boekenbestellen.nl/boek/persoonlijk-inspirerend-leiderschap/9789090362908

Je kunt het gratis promo-exemplaar downloaden of dit boek je wat lijkt: https://martinthoolen.com/publicaties/

#vakantie #zomervakantie #opreis #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #inspirerendleiderschap #mastercoursepersoonlijkinspirerendleiderschap #coaching #training #egomanagement #ego #bezieling #bevlogenheid 

Tijdens mijn ontdekkingsreizen over de wereld ontving ik inspiratie uit onverwachte ontmoetingen die ik graag met je deel. Soms moet je (ver) weggaan om dichterbij te komen. Deze keer: ‘Een eenheidsreis in de ‘Chalice Well Garden’ in Glastonbury, UK.

Sommige tijden en plekken nodigen makkelijker uit om tot rust te komen en ‘beelden’ op te doen die ertoe doen. Zoals ik heb ervaren in de krachtige energieplek ‘The Chalice Well Garden’ in Glastonbury, Zuid-Engeland. Beelden die mij een sterke, nieuwe neurale verbinding gaven tussen mijn ogen, de aarde, de maan en de zon. Klinkt raar hè? Maar de beelden gaven me ontegenzeggelijk aan dat in wezen alles met alles verbonden is en dát dit bewustzijn een hele nieuwe richting van werken en leven geeft. Kijk maar:

Ik was net in de grotten van ‘Chedar Gorge’ geweest, waar plots het ‘Ave Maria’ uit speakers in de Moeder aarde klonk. In kan het eigenlijk niet beschrijven, maar ik voelde me diep geraakt. Na een uurtje reizen naar Glastonbury ging ik direct de tuin van de Chalice Well in waar natuurbronnen waren, gelegen op een zeer krachtige energieplek.

Ik besloot om ergens op een afgelegen plek in de tuin op mijn rug te gaan liggen en zette sjamanistische drummuziek aan op mijn oren. En ik liet me meegaan in een droom van beelden. En het begon heel simpel.

Eerder op de dag bij de grotten had ik een spleet in de rots gezien met een groot spinnenweb. De spin die een prooi aan het verorberen was, had een heel mooi web gesponnen. En spontaan kwam de volgende gedachte op: stel je nou eens voor dat in mijn hoofd, mijn hersenen, er een nieuw web wordt geweven van connecties die beter passen bij mijn nieuwe staat van zijn en leven nu?

Dat voelde goed en ik heb gevraagd of die nieuwe connecties gewoven konden worden door een soort van ‘spiderwoman’. Vervolgens zag ik vanuit de linker- en rechterhoek een driehoekige lijn die van links naar het midden schoof, en één die van rechts naar het midden schoof. Doordat ze bij elkaar in het midden kwamen, maakten ze een wieber-vorm, vertikaal. Dat bewoog een beetje en er kwam plots een oog in naar voren. En toen ik er langer naar bleef kijken, werd het oog de aarde en de aarde werd weer het oog. Beelden die op dezelfde plek elkaar afwisselden.

En toen kwam opeens een inzicht naar voren: stel je nou eens voor dat je met de ogen in de aarde kijkt, of de aarde in de ogen hebt. Wat doet dat dan?

CWdubbel kopie - Een eenheidsreis in de ‘Chalice Well’

Ik bleef erbij en liet het maar z’n eigen werk doen. En er kwam een nieuwe beeldenstroom. Over het oog in het midden kwam soort ooglid, maar een ooglid wat de vorm had van een sikkel van de maan die steeds voller werd. En als die voller werd, werd die weer minder. Alleen ging dat zo supersnel zoals bij een reptielenoog of insectenoog, waarbij het lid heel snel over het oog heengaat.

Het was alsof de maan heel snel aan en uit over dat oog heen ging. Maar tegelijkertijd werd de maan opeens de zon, en daarna gelijk de zon weer de maan. Zomaar over het beeld van het oog heen, wat ook weer de aarde was.

Dus het waren zo vier verschillende beelden die over elkaar heen schoven: het oog, de aarde, de maan en de zon. Zo verbonden met elkaar, allermaal op eenzelfde plek.

Die beeldenstroom ging een tijdje door. En toen dacht ik: hoe mooi zou het zijn als dit nieuwe bewustzijn van dat alles-met-elkaar-verbonden is (als we het maar zien met dit bewustzijnsoog) zich in mij ontpopt, nieuwe wortels kan krijgen in mijn hele systeem!

En toen vroeg ik of er denkbeeldig een nieuwe boom in mij kan gaan groeien als beeld om dit bewustzijn in mij te gronden en te verankeren. Ik hoopte op mijn favoriete Sequoiaboom, maar er kwam een appelboom en die groeide van boven naar beneden.

Het begon met een beeld van een bladerdak, toen takken met appels, naar een stam en de stam ging naar beneden naar groeiende wortels zie zo door mijn benen heen als het ware zo de grond ingingen.

Nadat ik dit had gezien, en wakker was geworden, ben ik gaan wandelen naar de twee cederbomen die iets verderop stonden. Ik ging tussen de twee bomen staan turend naar de verre vlakte voor me waar vroeger een meer geweest zou zijn. De plek waar ‘The Lady of The Lake’ uit de Arthurlegende vaak zou vertoeven. In mijn gedachten en vanuit mijn hart beeldde ik in dat ze er weer was. Ik vroeg haar mij die nieuwe wortels te geven en het nieuw bewustzijn van totale verbinding te verankeren en meer na te gaan leven en werken.

CW Cedertrees - Een eenheidsreis in de ‘Chalice Well’

Deze diepgevoelde ervaring voelde als een nieuw spinnenweb in mijn brein. Alsof er nieuwe neurale connecties van bewustzijn in mijn hersenen waren gemaakt. Het maakte mij krachtiger om meer te kijken naar hoe we met zijn allen meer in verbinding met ons ware zelf en elkaar kunnen leven en vandaaruit ook te werken. Maar ook hoe we met de-aarde-in-onze-ogen en de ogen-in-onze-aarde, naar de aarde en de wereld  kunnen kijken en wat ieder van ons daarmee doet of niet doet.

Ik kon toen niet bevroeden dat dit later onder andere gegronde wortels zou krijgen in mijn latere boek: Persoonlijk Inspirerend Leiderschap – voor effectief werken, zinvol leven én een betere wereld. Waarbij er juist gegronde inzichten, praktijksituaties, ‘tools’ en oefeningen staan om die verbinding in jezelf en met elkaar te maken.

Kortom

Verras jezelf: zoek af en toe een energieplek op, ga rusten en visualiseer. Laat de beeldenstroom haar eigen natuurlijke werk doen en stel uitnodigende, spontane vragen en wie weet word je anders wakker met een nieuw begin wat je werk en leven verrijkt.

Goeie reis!   Martin

© 2026: Martin Thoolen

#wereldinspiraties #worldinspirations #reisverhalenmartinthoolen #travelstoriesmartinthoolen #spirit #synchroniciteit #synchronicity #firstnations #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #egozielspirit #egosoulspirit #ego #ziel ##healer #healing #shaman #awarenessatwork #martinthoolen

Is dat zo? Wat zij je zelf nu antwoorden?

Een vraag, die als stelling en boektitel geopperd is in een boek van Rutger Bregman.

En wat zou ik dan in alle eerlijkheid zeggen? Een vraag die mij een tijd bezighield.

Want de afgelopen jaren lijkt het er toch op dat de samenleving, en dus wij als individuele mensen tezamen, eerder wat grimmiger, meer polariserend, radicaler, agressiever en verdeelder met elkaar omgaan. Niet alleen bij wereldleiders of leiders van invloedrijke organisaties, maar ook als buren met elkaar in de straat, of op de weg in het verkeer of zelfs in je eigen familie. ‘Car-rage’ is zo’n fenomeen waar decennia geleden geen sprake van was. Een gebrek aan deugdzaamheid lijkt bij velen van ons te heersen. Bovendien stelt de schrijver, als dappere voorvechter van waarheid, juist veelvuldig zaken aan de orde die niet deugen.

En natuurlijk willen we graag geloven dat de meeste mensen deugen. Dat geeft een positief geluid in deze donkere tijd en dat positivisme hebben we juist nodig. In essentie geloof ik ook dat de meeste mensen deugen, wat je verderop in dit artikel ziet. Maar het komt lang niet altijd vanzelf. De positieve zienswijze voedt een universeel verlangen naar vrede wat wij mensen uiteindelijk ‘deep-down’ allemaal in ons dragen: geluk en vrede in ons leven én met elkaar ervaren. Want we creëren immers zelf onze werkelijkheid met de gedachten waar we vanuit gaan.

Wat is ‘deugen’?

Als eerste is het van belang hoe je ‘deugen’ definieert. In de basis goedhartig en vriendelijk van inborst zijn, of overwegend goede intenties hebben, of een goed moreel kompas hebben om mensen vriendelijk en niet vijandig te bejegenen, of feitelijke gedragingen en keuzes maken die goede- en geen schadelijke gevolgen voor anderen hebben? Zo kun je bijvoorbeeld goede intenties hebben (en in die zin ‘deugen’), maar in je gedrag toch keuzes maken die vijandig of schadelijk zijn voor anderen (‘niet deugen’). Bovendien wordt ‘goed’ of ‘slecht’ verschillend waargenomen en geïnterpreteerd door mensen. Dus wat de ene goed vindt, kan de andere fout vinden, gevoed vanuit de normen en waarden waaraan iemand hecht. En wat een groot goed in de ene tijd of beschaving, is verderfelijk in een andere-.Dus zo zwart-wit is het niet.

Laten we gemakshalve ervanuit gaan dat ‘deugen’ alle daadwerkelijke genoemde facetten omarmt: een goed moreel kompas, goede intenties, oprecht vriendelijk en niet vijandig of agressief, en uitend in concrete gedragingen en keuzes die anderen niet schaden, maar goed doen en een goed gevoel geven.

Drie perspectieven van ‘deugen’

Ten tweede is het maar net de vraag vanuit welk perspectief je naar ‘deugen’ kijkt. Er zijn drie universele krachten te onderscheiden die een verschillend licht werpen op ‘deugen’, namelijk: ego, ziel en spirit (of: universeel bewustzijn). Krachten die uitgebreid en gegrond toegelicht worden in het boek ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap – voor effectiever werken, zinvol leven én een betere wereld’.

‘Deugen’ vanuit ego

Een manier van kijken naar je ego, is als een autobus waarbij sommige passagiers het stuur van je overnemen, vaak zonder dat je het doorhebt. Zoals je ziet in ‘The Psychology of Selves & Voice Dialogue’ van Hal & Sidra Stone waar ik in de USA in opgeleid ben. Zo heb je bijvoorbeeld een innerlijke ‘pleaser’ die in de behoeften van anderen wil voorzien; een ‘perfectionist’ die voor schoonheid in de vorm en kwaliteit gaat; een ‘pusher’ die output en kwantiteit levert; etc.

Vaak willen we de mooie- en constructieve ego-passagiers laten zien van ons ego, omdat die sociaal-wenselijk of qua werk goed scoren en leveren ons erkenning, geld en waardering op. Alleen zitten in ons allemaal ook schaduwkanten die als een duveltje uit een doosje kunnen komen. Zeker wanneer je deze schaduwkanten nooit hebt leren kennen, herkennen en erkennen. Zo kun je heel lang lief geweest zijn, maar iemand zo het bloed onder je nagels vandaan halen, dat er plots een destructieve kant uit de aanhangwagen van je bus komt en even het stuur van je overneemt. En voor je het weet gedraag je je verbaal, non-verbaal of fysiek agressief. Deug je dan? Op dat moment simpelweg niet.

Structureel ‘deugen’ op ego-niveau doe je als je je schaduwkanten hebt leren kennen en gedoseerd hebt weten te integreren. Of zoals Carl Jung zei: “Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.”

“Men wordt niet verlicht door zich allerlei beelden van licht voor te stellen, maar door zich bewust te worden van de eigen innerlijke duisternis.”(Carl Jung)

‘Deugen’ vanuit de ziel

Vrijwel iedereen, incluis ikzelf, word geboren met een aantal natuurlijke talenten en trauma’s die je met je zielenbagage meebrengt en verder opdoet gedurende je leven. Talenten om te ontplooien en uit te drukken, en trauma’s en negatief karma om op te lossen en te helen. Als je dat doet, dan wordt het leven zinvoller en lichter en deug je fundamenteel. Waarom, omdat continue zelfreflectie en -ontwikkeling, compassie en vriendelijkheid de natuurlijke boventonen zijn gaan voeren.

Als je echter dit proces niet aangaat (zoals dat je de schuld van ongenoegen bij anderen legt), dan herhaal je vaak je gedragspatronen en ontwikkel je je niet echt fundamenteel. Of sterker nog, als je negatieve- of destructieve daden vanuit trauma’s en negatieve gedachten blijft herhalen, bouw je juist negatief karma op. Je daden en keuzes versterken juist vijandigheid of schaden anderen. Er is dan sprake van een zielsregressie i.p.v. -progressie en dan deug je structureel vaker niet, dan wel.

En hoeveel mensen gaan hier werkelijk mee aan de slag wat maakt dat ze eerder deugen?

‘Deugen’ van spirit

Een universele oerkracht van waaruit alles voortkomt en naar toe gaat, kun je ‘net als vele andere benamingen ook, spirit’ noemen. Het is een kracht die alles met alles verbindt, waarbij alles gelijkwaardig bestaat. Op dit niveau bestaat geen oordeel. Er zijn alleen maar keuzes en gedragingen vanuit vrije wil die leiden tot bepaalde consequenties. Eenvoudigweg om zelf van te leren.

Deugen als uiting van een oordeel bestaat hier niet. Alleen maar vreedzame co-existentie. Op dit niveau zijn we met onze individuele- of collectieve diversiteit, allemaal dezelfde, allemaal een ‘mens’. Of zoals de Maya-Indianen vroeger zeiden bij wederzijdse begroetingen: “In-Lakesh”, wat betekent: ‘ik ben een andere jij en jij bent een andere ik’.

Dan leef je in harmonie en vrede met jezelf en elkaar. Als we allemaal hier vanuit meer zouden leven en werken, dan zouden we allemaal in zekere zin deugen. Ik geloof in essentie dat alle mensen ook allemaal zo zijn en in beginsel deugen. Ik ben het in die zin helemaal eens met de auteur.

Alleen historische, emotioneel pijnlijke zielservaringen, ongeheelde trauma’s en te veel ego hebben mensen besmet en gesepareerd van deze innerlijk mooie natuur. Zowel individueel als collectief, als groep, natie of volk.

De meeste mensen deugen?

Ik weet eerlijk gezegd niet hoeveel, en of de meeste mensen deugen of niet, want ik heb daar volgens de gegeven definities geen uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Ik weet wel dat de herhaling van oorlogen, conflicten, grote- en kleine ruzies in alle geschiedenissen voortkomen uit: te veel ego en/of onverwerkte- of niet geheelde zielenpijn. Zowel individueel als collectief bij naties en volkeren.

“Alle oorlogen, conflicten, grote- en kleine ruzies in alle geschiedenissen komen voort uit te veel ego en/of onverwerkte- of niet geheelde zielenpijn”

Mijn hartgrondige wens is dat iedereen deugt, maar dat komt naar mijn idee niet vanzelf. Daar moeten we iets voor doen. En dat ligt niet alleen bij onze leiders, maar bij ieder van ons. Dus ook jij. Ik zeg daarmee niet dat je niet deugt. Integendeel. Maar ik denk wel dat ieder van ons, en daarmee samen, meer kunnen deugen. Waardoor het fijner leven en samenleven wordt.

“We moeten iets doen om meer te deugen”

Hoe kunnen we meer deugen?

Het vraagt dat je jezelf regelmatig onder loep blijft nemen en daar nooit mee stopt of denkt mee klaar te zijn. De volgende stappen kunnen helpen om meer of weer te deugen:

1. Sta open voor constructieve feedback over jezelf en neem dat ter harte als vele mensen hetzelfde over je zeggen, ook al is het niet leuk. Luister en kijk naar jezelf, juist dan.

2. Kijk naar je eigen gedragingen (verbaal, non-verbaal en fysiek) en kijk of dat anderen schaadt of geschaad heeft en leer daarvan anders te doen.

3. Leer de schaduwkanten van je ego kennen, erkennen en in balans te brengen.

4. Ga je zielenpijn aan en heel je kleine- of grote trauma’s (die ieder van ons heeft). Als je oprecht milder, vergevingsgezinder bent geworden en meer leeft en werkt vanuit je hart, vanuit liefde en vrede, dan is dat daar deels bewijs van.

5. Maak ruimte en keuzes die je natuurlijke talenten meer aan het licht brengen.

6. Leef en werk meer vanuit spirit: vriendelijkheid, compassie, vergevingsgezindheid, nieuwsgierigheid en dialoog.

Als je dit doet, dan voorspel ik dat we inderdaad een wereld maken waar de meeste mensen deugen.

Een hartverwarmende groet, Martin

© 2026: Martin Thoolen

#demeestemensendeugen #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue # ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen

Je kunt het onkruid wel wieden, maar als je de wortels niet aanpakt, dan komt het terug. Net als te veel negatieve werkdruk.

Korte tijd geleden gaf ik als business psycholoog hierover een in-company workshop bij de organisatie CINX als IT-ondersteuner voor allerlei markten en de zorg. Het belang van gezonde werknemers/professionals die duurzaam inzetbaar zijn, staan hoog bij hen in het vaandel. En daarmee ook het zelf effectief omgaan met werkdruk en stress.

Veelal wordt naar de oppervlakte gekeken hoe je negatieve stress kunt uitbannen, zonder daarbij de wortels aan te pakken. Waardoor negatieve stress blijft bestaan en niet zelden leidt tot burn-out en dure re-integraties.

In mijn jarenlange onderzoek ben ik erachter gekomen dat er echter vier niveaus zijn die bepalend zijn of iemand onderuitgaat of staande blijft bij veel werkdruk. Zoals je in het onderstaande model over ‘Persoonlijk Inspirerend Leiderschap’ uit het gelijknamige boek terugziet:
1: Omgeving: gedoseerde werkdruk en efficiënte werksystemen

2: Gedrag & vaardigheden w.o. stress-management & timemanagement

3: Ego & de ego-bus

4: Bezieling

Model PersoonlijkInspirerend Leiderschap MartinThoolen - De invloed van je ego en ziel op werkdruk

© 2022: Model Persoonlijk Inspirerend leiderschap

Déze workshop over ‘Persoonlijke ontwikkeling & Werkdruk’ was gericht op de invloed van je ego en ziel op werkdruk. Zoals bij ego onder andere de onderschatte rol van de drie P’s: de innerlijke Pleaser, Pusher en Perfectionist die als ego-passagiers in je ego verantwoordelijk zijn voor topprestaties, maar in overmatige zin ook voor burn-out. Ego-management is ‘key’. En wat te denken van zielloos of overbevlogen bezieling? Of, ingrijpende zielservaringen die onder je huid kropen en nog steeds zorgen voor een structurele energielek? Of, dat je ziel niet meer past op de plek waar je nu werkt?

Na korte stukken theorie werden deelnemers met korte vragenlijsten uitgenodigd naar hun eigen ego en bezieling te kijken. En dit vervolgens met een collega uit te wisselen. Wat ontstond was wederzijdse inspiratie en verdieping met een uitnodiging tot een praktisch vervolg. En dit is wat ze teruggaven na afloop:

“Drs. Martin Thoolen nam ons mee in een sessie over ziel en ego. Over wat je drijft, waar je soms in vastloopt, en hoe je daar bewuster mee om kunt gaan. Geen zweverig verhaal, maar juist verrassend praktisch en confronterend herkenbaar. Precies zoals we het graag zien”.

Wil jij je team of organisatie ook fundamenteel gezond houden en talloze ziektekosten besparen?
Misschien dit dan iets voor jou/jullie: https://martinthoolen.com/service/in-company-services/

Je bent natuurlijk welkom voor een vrijblijvende oriëntatie. Hartelijke groet,   Martin

Workshop3 - De invloed van je ego en ziel op werkdruk

© 2026

#timemanagement #werkdruk #stressmanagement #duurzameinzetbaarheid #reintegratie #teamspirit #teamcoaching #teambuilding #ego #soul #egosoulspirit #spirit #synchroniciteit #synchronicity #persoonlijkinspirerendleiderschap #persoonlijkleiderschap #leadership #leadershipdevelopment #personalleadership #spiritedpersonalleadership #leiderschap #spiritueelleiderschap #spiritedleadership #executivecoaching #leiderschap #leiderschapsontwikkeling #teamcoaching #collectiefleiderschap #professionalcoaching #coaching #businesscoaching #psychologyofselves #voicedialogue #ego #ziel #spirit #egozielspirit #egosoulspirit #awarenessatwork #martinthoolen

Opdrachtgevers